Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Тирексем пĕр каварлăн суясшăн мана:

Хĕвел витĕр çăвать хĕллехи пек шур мамăк,

Çил ачи çилленни — куç курми тăмана...

Йывăçсен ултавне ăнланать-мĕн çанталăк.

Çил ачи, аптраса, ăс çухатнăн çӳрет,

Çул çинчи мĕлкене хăпăтас пек лăскарĕ.

Эп туйман та, ума тăлăх çулçă ӳкет,

Ун çинче — виç сăмах: «...юрату иртсе кайрĕ...»

Шурă пĕлĕт шурри те шумасть мал енче.

Шурă мамăк купи шухăш евĕр саланчĕ.

...Ман кашни туйăма парăнсассăн тĕнче,

Вăрахланчĕ хумсен кăпăк сӳннĕ саманчĕ,

Шăнкăрчла шăхăрса савăнтарĕ сăпса,

Ахрашка шывсикки те çулне улăштарĕ.

Улмуççи, улмине шăпăр-шăпăр тăкса,

Çурăлан çеçкине çумăрпа уçăлтарĕ.

Ман кашни туйăма пăхăнмасть çав тĕнче.

Унăн хăйĕн йĕрки, унăн хăйĕн пур ирĕк.

Ман пекех, тен, çӳретĕн «тăман» айĕнче,

Çак телей те çитет: шур тăман халĕ — пирĕн.

Кайрăн-им, çумăр,

кайрăн-им

таçта — çума?..

Ун чух пулни

таврăнмĕ

манпах юлма.

Вилнĕ хумсен

юхăмĕ

суять тăна.

«Суннĕ тесеччĕ —

юлнă-мĕн.

Кăштах кăна.»

Сӳннĕ тесеччĕ —

Юлнă-мĕн...

Паллах, паллах!

Халь пурăнатпăр.

Улĕм-и? —

Шăппăн кăна...

Шан мана, тĕнче!

Пулăп косманавт.

Уйăх варринче,

Лартăп аппарат.

Ярĕ вăл хыпар,

Чăваш çĕр çине.

Пĕлĕпĕр вăр-вар,

Уйăх çинчине.

Тăрăшăп халь эпĕ,

Лайăх вĕренме.

Тур мана пиллетĕр,

Мăн пĕлӳ илме.

Çирĕп пултăр сывлăх,

Урăллăх-саккун!

Тулли пултăр ырлăх

Кашни кун-Мăн кун!

Пулнă ĕлĕк Улăп,

Чăвашсен енче.

Ун пекех тен пулăп,

Шан мана, тĕнче!

Хăпартас ман шухăш,

Чăвашсен шайне.

Турăçăм эс пулăш,

Тупатăп майне

Шан мана, тĕнче!

Илтĕн ят манне.

Пултăр çĕр çинче,

Мир тата анне!

Йĕркеллĕн çывăрни пулмарĕ кĕçĕр Ваççан, çĕрĕпе тĕлĕкпе аташрĕ, вăрăм тунасемпе çапăçрĕ. Тин тĕлĕрсе каять, лешсем пыра-пыра çыпăçаççĕ, таçтан муртан кĕрсе тулнă. Пит-куçа шатралантарсах янă, кантăр вăрри пырса çапнă пек. Вăранса кайрĕ арçын, аллисене, питне-куçне шатăр-шатăр хыçса илчĕ, тăрса çутă çутрĕ:

«Ăçтан кĕрсе тулнă вара эсир? Пăх-ха, ман юна ĕçсе ӳсĕрĕлсĕх кайнă, мачча çинче вĕтĕ хĕрлĕ шăрçа майлах шерепеленсе ларса тухнă». Хышалансан-хышалансан пылесос туртса кăларчĕ те хайхискер пуçларĕ ĕрлеттерме. Мĕн тетĕн, резин пыршă хыпать те çăтать, хыпать те çăтать нăйăлтисене. «Çурçĕр иртни икĕ сехет. Ĕнтĕ юлмарĕç пуль», — пылесосне сӳнтерчĕ, лайăх çеç витĕнсе выртрĕ. Çывăрса кайнăччĕ кăна, паçăрхи тĕлĕк тепĕр хут пырса сăрăнчĕ, иккĕмĕш сери пуçланчĕ.

...Ял çумĕнчи ката хĕрринче темле палламан арçынсем шăтăк чаваççĕ пек. Çитрĕ Ваççа арçынсем патне, сывăх сунчĕ, чарăнса тăчĕ.

— Районтан хут килнĕ, кунта мăнастир тăвасшăн. Хальлĕхе виçĕ манах валли пӳлĕмсем тума тытăнатпăр. Келье теççĕ вĕсене. Хĕрринчине сирĕнпе юнашар пурнакан Гришана памалла тăвас терĕç, теприне — Виктор пиччене, виççĕмĕшне малтан сан валли тесех килĕшнĕччĕ, паян, ав, сана памалла мар тесе йышăнчĕç, кам валли пулать унта — куç курĕ.

Малалла

Хула… Кĕркунне…

Пĕччен вĕрене

Тăкать çулçине

Асфальт çул çине.

Хăр... Хăр... Хăр...

Хура кĕр

кунне

Хупать картине,

Каçсен вĕренне

Хурать мăй çине.

Хăрр... Хăрр... Хăрр…

Тав тăватăп Турра:

Паян эпĕ – санпа.

Эс пулсассăн çумра

Кăра мар пек шăпа.

Куркасем тултарса,

Пур хуйха та манса

Çак саламлă юрра,

Тен, юрлар пĕр кана.

Шăпуна ан хурла,

Çулсене ан шутла.

Пулни пултăр ара —

Çырнă пулĕ çапла.

Чĕрене хытарса,

Куççуле пытарса

Çак саламлă юрра

Юрласам пĕр кана.

Ярайман салама

Эп усрарăм ăшра,

Калайман сăмаха

Хывас терĕм юрра.

Пĕр-пĕрне ăнланса,

Шанчăкпа йăпанса

Çак саламлă юрра

Янратар пĕр кана!

Мĕншĕн чĕтренчĕк темрен хӳтĕленнĕ турат?

Мĕншĕн эп — пурнăç хавас пек — салхуллă?

Ĕнерхиллех — кулас мар теекен çеç кулать.

Ĕнерхиллех — кулăнмарĕ ман кулă.

Манăн салхулăх — тĕнче темĕн вăрттăн кĕтни.

Вăрттăнлăха кăшт сисме те аван-мĕн.

Маншăн çавах кам мана савнипе савманни.

Пурпĕр паян пĕр сăмах та каланмĕ.

Ма ĕмĕлкӳ карă витĕр кичем курăнать?..

Çумăр килет... Пĕр сăмах çеç кăлас-и?

Çумăр—хăй йĕнĕ чухне çеç (ĕнен...) пурăнать.

Унăн апла пурăнма юрамасть-им?

Сарăхнă сăнӳкерчĕк ман умра.

Тимлесен тĕлĕнмелли пур унра:

Ачасен ушкăнĕ сан çине тинкерет,

Плакат Сталинла вĕренме чĕнет.

Кунта хĕвеллĕ хĕрĕх пĕрмĕш çул:

«Шкул пĕтерекен, телейлĕ пул!»

Штанаш директорĕ приказ çырать,

Июнĕн 15-мĕшĕ тесе палăртать.

Приказ номерĕ вăтăр виççĕ (№33)

Ку числона телейлĕ теççĕ.

Василий Келлер алă пусать,

Приказ айне пичет лартать.

«Экзаменсене ăнăçлă тытнă,

Аттестат илме тивĕçлĕ пулнă.

Ал иккĕн вĕсем, телейлисем,

Икĕ класри вуннăмĕшсем!

— Виктор Моисеева парне парас —

Отличника хавхалантарас!

Мухтава тивĕçлĕ ударниксем —

Шăп та лăп вунулттăн вĕсем!

Таврари тĕрлĕ ял ачисем:

Воробьев Николай,Толстов Иван,

Кондаков Владимир, Маскин Иван.

Осипов Борис, Руссков Фадей,

Белов Федор, Денисов Тимофей.

Иванов Александр, Ермолаев Геннадий,

Иванов Степан, Сорокин Геннадий.

Карпов Иван тата Пудов Яков,

Савельев Петрпа Смирнов Геннадий.

Темиçе мăшăр куç ман çине тинкерет:

Малалла

Кукама ялта çивĕч çын теççĕ. Вăл Галина Ивановна Манина ятлă. Хамăр районти Туканаш ялĕнче çуралса ӳснĕ. Çемьере ултă ача çитĕннĕ: виçĕ ывăлпа виçĕ хĕр. Кукам кĕркунне утмăл виçĕ çул тултарать. Вĕсен çемьи ытлашши тулăхах пурăнман, ашшĕпе амăшне ултă ачана çитĕнтерме çăмăлах пулман. Кукам 22 çулта Кĕрлев ялне Гриша ятлă каччăна качча тухнă. Çемьере икĕ ывăлпа пĕр хĕр çуралнă. Аслă ывăлĕ, пирĕн Игорь кукка, çемьипе Шупашкарта пурăнать, Андриян куккапа пирĕн анне ялтах тĕпленнĕ. Кукамăн пилĕк мăнук. Юнашар ялта çăкăр пĕçермелли пекарня пулнă. Пирĕн кукам çамрăк чухне çавăнта ĕçлеме çӳренĕ. Кив Атикасси ялĕ Кĕрлеврен тăватă çухрăмра. Унта çитме вăл вăхăтра йывăр пулнă, автобус çӳремелли çул пулман, кĕркунне-çуркунне пылчăк тăрăх, хĕлле çил-тăманлă çанталăкра кӳршĕ яла васканă: çăкăр пĕçерме вăхăтра çитмеллех. Вĕсем икĕ сменăпа çăкăр пĕçернĕ, иккĕмĕш сменăра тутлă тĕлĕксем курса çывăрас вырăнне çĕрĕпех ура çинче тăрмашмалла. Кив Атикассинче пĕçернĕ çăкăр тутлă пулнă. Халăх ăна юратсах туяннă. Хăшпĕр чухне çутă пĕтсе ларни те пулнă, ун чухне чустине алăпах çăрма тивнĕ. Çăкăр пĕçерекенĕн ĕçĕ çăмăлах мар, ăшă кăмака умĕнче тарласан, уçăлма тула тухатăн, сивĕ çĕрте чирлесси те часах.

Малалла

Мерчен, тейĕн, йăлтăртатать

Ирхи сывлăм, ай, хитре!

Эрешĕпе куçа шартать –

Тăван енĕм чечекре.

Хĕвел ури ачашласа

Шăрçасене çупкăмлать,

Вĕсемпе пĕрле ташласа

Тавралăха тыткăнлать.

Илем типсе çухаличчен

Çара уран чупатăп,

Çветтуй шыва тăраниччен

Тумлам-тумлам çăтатăп.