Хапăлласа кĕтсе илетпĕр

 

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

 

Кĕнекесем

Пурăнас килетХусанКатӑлнӑ уйӑхКăра çилсем. Иккĕмĕш кĕнекеМа инҫе-ши ҫӑлтӑрӑм?..Сар ачапа сарă хĕрХĕрлĕ тюльпан

Пуçтарăнма, тăван, вăхăт çитрĕ


(Чăваш конгресне йыхравлани)

 

Ăçта эсир, чăваш ачи-пăчи!

Сассăр пур-и таçти çĕрсенче?

Элле сире ютсен качи-мăчи

Сивĕтре-и тăван ăшшинчен?

 

Чарлан вĕçет аслă Атăл çийĕн

Килен-каян çынна ыр сунса,

Ăçта вĕçсе, чарлан, ăçта çитрĕн,

Ăçти тăван кĕтет тусăнса?

 

Хыпарна пар, тăван чăваш ачи,

Тапранса тух инçет çĕрсенчен.

Элле сана ютсен пулли-вăлчи

Сивĕтрĕ-им анне килĕнчен?

 

Килсе курма, тапран, чăваш ачи,

Чунтан кĕтсе пирĕн ăш вăркать.

Чарса тăмасть сана тĕнче шалчи —

Тăван çĕршыв килме йыхăрать!

 

Чарлан вĕçет аслă Атăл çийĕн,

Тăвансене кĕтет ыр сунса,

Ăçта çитсе кама чĕнсе килтĕн?

Ăçти тăван килет савăнса?

 

1992, юпа, 1.

Шупашкар.

«Çынна курас килсен чунтан...»


Çынна курас килсен чунтан —

Çыру яраççĕ виç сăмахлăн.

Анчах хут хаклă Хусанта,

Чулхулара, тет, чулĕ хаклă.

Çитсе эп куртăм та, унта

Хут-калем мар, туссем çеç хаклă!

 

Вăй-халăм кайнăччĕ вуçах

Çил-тăманра çула тухсассăн.

Шăнсассăн аслă, тет, вучах,

Шыв аслă, теççĕ, ăш хыпсассăн.

Ăнлантăм çул çинче анчах:

Вутпа шыв мар, туссем çеç аслă!

 

1984, Саранск.

«Ватăлнăçемĕн ватăлсах пыратпăр...»


Г.З.Крылова

 

Ватăлнăçемĕн ватăлсах пыратпăр,

Тĕнче хапхи пĕчĕкленсе тăвăрланать.

Çапах та чăнлăх пурнăçра шыратпар,

Тем тĕрлĕ сăрăпа пуласлăх сăрланать.

 

Вăйсем куллен-кун катăлсах пыраççĕ,

Çапах утатпăр малалла та малалла.

Чĕре тапать, куçсем çаплах кураççĕ,

Тем чухлĕ ырă ĕç халь пирĕн тумалла.

 

Хăлат çӳл тӳпере вылянине куçлатпăр.

Вĕçесчĕ тетпĕр ун пекех тепре.

Тăван çĕршывшăн çĕнĕ ĕç пуçлатпăр,

Тӳпе-Атте, вăй-хал парсам пире.

 

Кашни ĕçе çĕршывăма пиллетпĕр,

Юратнă халăх — пирĕн талисман.

Инçе çĕре кайсассăн та килетпĕр

Часрах çуралнă кĕтессе, тăван.

 

Эппин, ĕçлер ватăлнине пăхмасăр

Куç курнă чух, чĕремĕр тапнă чух.

Нимле йывăрлăха, терте пăхмасăр

Çитес çĕре çитме вăй-хал тупайнă чух.

 

03.04.2007

Çурхи тĕнче


Хĕвел куçа йамахтарать:

Пайăркисем ытла та каскăн.

Аппа пир тăрăхĕ сарать

Шур юр пек шур чаршав тумашкăн.

 

Ула кушак пек çул ула

Хуралчĕ Арапуç кĕперĕ.

Хуракăш çулĕ пек юлать

Сукмак, хир урлă хывнăскерĕ.

 

Пĕр ăшăтать, пĕр сивĕтет

Çурхи çанталăк — йăлăнтармăш,

Анчах ман чунăм хĕпĕртет:

Хĕртет хĕвел — çу кунĕн амăш.

 

Çак ирĕклĕ çурхи тĕнче

Улăштарать пек хамăра та, —

Эп пĕчĕк аслăк тăрринчен

Мĕн пур çут тĕнчене куратăп.

 

Аслă Арапуç

Аптрал


Пĕр пайлă мыскара

Комедири çынсем:

Аптралов — служащи, командировкăна килнĕскер.

Хамгай — сăвăсем çыркалать, типографире ĕçлет.

Пулаков — рабочи — 46 çулта.

Выртасов — хатĕрлев начальникĕ.

Милиционер.

Медсестра.

 

Комедири ĕç пĕр хулари урăлтаркăчра пулса иртет. Ӳсĕрпе лекнĕ тăватă арçын койкăсем çинче выртаççĕ. Пĕри вăрăм та ырхан, тепри самăр та лутра, виççĕмĕшĕ кĕпесĕрех. Ку вăл Xамгай. Уçă алăкран кордиор курăнать, сĕтел умĕнче сестра ларать. Выртасов тĕлĕкре аташса выртать: «Вăхăт çук, йышăнмастăп», — тет.

 

Пулаков (пуçне çĕклесе). Сестра, шыв парăр-ха тархасшăн. (Сестра шыв пырса ĕçтерет.) Ах, ăш çунать-çке.

Xамгай (ыйхăран вăранса). Ăçта çунать? Кам çунать, мĕн çунать?

Пулаков. Эс çунан.

Хамгай. Ăçта эпĕ? Больницăра-и? Э-э, хе-хе! Пĕлнĕ вырăн, палланă кĕтес.

Сестра. Каллех лекрĕн кайăкăм.

Хамгай (сестрана). А-а, э, салам сар кайăкăм. Эпĕ каллех кунта тем.

Малалла

«Янках тавра, сапăрланать хĕвеллĕн...»


Янках тавра, сапăрланать хĕвеллĕн,

Асап та, чир те кăшламасть чуна.

Ачамсене тĕнче касса килмелĕх

Парасчĕ тетĕп çулăмлă çунат.

 

Яш кăмăлпа телей пур чух çӳреччĕр —

Ĕмĕр иртсессĕн ĕмĕт çеç юлать.

Чечек-çырлаллă вăхăтăн тивлечĕ

Хĕвел айне тухсан кăна пулать.

 

Çуначĕсем малтан мала туртаççĕ,

Ĕмĕтсенче тулли ăс-хал чупать.

Сăваплă пултăр ватă çын ыхлаçĕ —

Çĕршывăм, савăн йышлă ачупа!

 

1983, утă, 7.

Экспедици.

Шупашкар–Сĕве автобусĕ.

«Кăрлач кăçал кăрлач пек мар...»


Кăрлач кăçал кăрлач пек мар...

Хĕл мучие калас пуль хамăн,

Савниçĕм, эсĕ те, тен, калăн —

Кăшт патăр шартлама кăвар!

 

Вара сан алăкна кăрт-карт

Ир-каç хуллен пырса туртсассăн,

Ырра е усала ан асăн,

Пĕлсех тăр: ку вăл — ман хыпар.

 

Эп пырăп Хĕлачи пулса,

Ман пур-ха кăмăл кучченеçĕ,

Мана эс пулăш, Юрпикеçĕм,

Килкартинчен хире тухса.

 

Сал таврана мерчен-ахах,

Хĕвел çинче вăл йăлтăртаттăр,

Пурне те сиплĕхпе вăраттăр

Хавхалатса нумайлăха!

 

Анчах кăрлач — кăрлач пек мар,

Е çумăрлă, е пăрлă-сурлă.

Ни юр вĕçмест пырас çул урлă,

Ни шартлама сапмасть кăвар.

 

Çанталăк пăсăк — мĕн тăвас?

Ытла та ватă Хĕл Мучимĕр,

Тен, йӳтемен-и-ха вăл, чимĕр?

Кала, тен, хăлхинчен пăрас?

 

1983, раштав, 12.

Атăл каçĕ


Лĕп ăшă Атăл каçĕ.

Кĕрлет чăваш хули.

Ĕçчен çынсем канаççĕ

Хитре бульвар тулли.

 

Кашни хăйне пĕркенĕ

Батист та пурçăнпа.

(Мăн Атăл, тен, кӳренĕ,

Тухсан ĕçри тумпа).

 

Мĕнле хитре ун каçĕ!

Çампа çынсем ялан

Ăна курма анаççĕ

Илемлĕ тумпалан.

 

Тахçантанпа эс, Атăл,

Хула çыннисене

Ху çывăхна туртатăн,

Вăй-хал, кану сĕнен...

Апрель


Апрель... Ĕçчен чăваш ака пуçласшăн,

Çĕр хатĕр-и тесе, уя васкать.

Сап-сар хĕвел ăна, ав, пулăшасшăн,

Хура пĕлĕтсене вăл хăвалать.

 

Хĕвел патне часрах вĕçсе çитесшĕн

«Тăр-тăр» та «тăтăр-и?» тесе тăри.

Ман кӳршĕ хăнасем кĕтсе илесшĕн,

Алтăрĕнче кăпăкланать сăри.

 

Кĕтӳçсемпе йăлт тулнă ешĕл улăх,

Сиккелесе выляççĕ тихасем.

«Тырпул пулать кăçал чăнах та тулăх», —

Тавраналла пăхса калаççĕ ватăсем.

 

Кăранк-кăранк кăранклатса вĕçеççĕ,

Тăван килне васкаççĕ тăрисем.

Пĕчченĕн мар, мăшăрĕпе килеççĕ

Йăвисене палланă шăнкăрчсем.

 

Унта-кунта пылхурчĕсем вĕçеççĕ,

Хăваласа чăн юлашки сивве.

Хĕлри тертсем тĕлĕкри пек иртеççĕ,

Хитре çанталăкра юлса кивве.

 

Апрель... Часах çитет çуралнă кунăм,

Пĕлес килмест миçе тултарнине.

Çурхи ăшша кĕтсе тĕмселнĕ чунăм

Çунат хушса вĕçесшĕн тӳпене.

 

02.04.2007.

Хаврук инке чирленĕ


Пĕр пайлă мыскара

 

Вылякансем:

Петĕр — Бригадир.

Хаврук инке.

Мĕтри — сухаллă милиционер.

Симун — исполнитель.

Милиционер.

Сестра.

Варвари.

 

Тирпейсĕр пӳрт. Пуçтарман вырăн. Xаврук вут хутса янă та кăмака умĕнче ханша юхтарса ларать. Кантăкĕсене карнă, урам енчен те чӳрече хупписене хупнă.

Кăшт тăрсан чӳречене шаккаççĕ.

 

Хаврук. Такам амакĕ ирех сĕтĕрĕнсе çӳрет ĕнтĕ.

Варвари сасси. Чирлемен пулĕ те. Халĕ те çывăрать-ши вара Хаврук инке?

Хаврук (хăй тĕллĕн). Çывăрать... эсĕ тăриччен эпĕ икĕ четвĕрт юхтарма ĕлкĕрнĕ.

Варвари (чӳрече патĕнче). Хаврук инке, килте-и эс?

Хаврук. Ăçта пулас ман?

Варвари. Уç-ха чӳречӳне?

Хаврук (чӳречине уçса). Варвари-çке ку? Мĕн хăратса çӳрен?

Варвари. Ах тур, Хаврук инке, Элюк тăраймасть вĕт, пуçне те çĕклеймест.

Хаврук. Мĕн пулнă вара хыпăнса ӳкмеллех?

Малалла

■ Страницăсем: 1... 249 250 251 252 253 254 255 256 257 ... 796