Электронлă вулавăш

 

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

 

Кӳршĕри Иван Настайкина

 

Качака-и йытă? Сурăх-и кушак?

Выльăх-чĕрлĕх çук та — килхушши пушах.

 

Тытса кайрĕç, мĕскĕн, юлашки чуна:

«Недоимка» пĕттĕр тереçĕ кăна...

 

Этемре пĕрех те талпăну пурах —

Алла илтĕн эсĕ шĕшлĕпе пăра,

 

Атă та çăматă, çилĕм те пăта,

Хырăм тăрантмалăх тытасах пулать.

 

Пăшатан та шĕшлĕ, йытă та кушак.

Çĕтĕкрен тухаймĕ хуçăлнă шăм-шак.

 

Куланай курпунлă хăварать, пичче,

Пирĕн хĕсĕк пурнăç Турă аллинче!

 

Пулас мар ăста та хăть перехутчен!

Мĕн тăвар-ши ĕнтĕ халь, Йăван пичче?

 

1957, чук, 7

Салтаккасси

Ытарми тăван тавралăх, 

Куç тулли кунти илем! 

Мĕн чул хурăнлăх, йăмралăх, 

Кӳлĕсем, юхан шывсем. 

 

Мĕнле çын-ши хĕпĕртемĕ 

Ешĕл тумлă садсенче. 

Чун-чĕре мĕнле çĕкленмĕ 

Туслă халăх çемйинче! 

 

Ăшă, çутă пур çĕрте те, 

Пур кĕтес те ешерет. 

Пуринпе те киленетĕп, 

Кăмăл савнăçпа хĕрет. 

 

Эх, çĕршыв! Тăван тавралăх, 

Куçăмран кайми сăнсем. 

Шурă хурăнлăх, йăмралăх —

Юмахри пек вырăнсем.

Кĕрешӳ — каратэ!

Эпĕр паттăр пурте!

Вăй авать тимĕре,

Кăкăрта юн вĕрет.

Пухса пĕтĕм вăя

Ăмăртатпăр. Кия!

Пух вăйна чăмăра!

Чул тĕпренĕ вара,

Саланса çĕр çинче —

Сан аллу айĕнче.

Ан юл эсĕ кая!

Ос, туссемĕр! Кия!

Хура тĕс — пиçиххи,

Пуринчен вăл пахи!

Эс ăна тăхăнсан

Паттăр улăп пулан!

Çӳлтен-çӳлĕ шая

Улăхатпăр. Кия!

Тытăçаççĕ ик боксер.

Эп — пĕри.

Хăшĕ пулăпăр призер,

Калĕ ринг.

Юнăмра — адреналин.

Вăл вылять.

Çапăçма мана валли

Вăй хушать.

Ман пружина-урасем

Вăйсăр мар.

Çавраçил пек алăсем

Те хастар.

Сулахай алла мала

Эп тăсса,

Унталла та кунталла

Вылятса,

Сиккелетĕп путекле,

Боксерла

Малалла, айккинелле,

Каялла.

Тепĕр алă васкамасть

Сылтăмра.

Анчах хатĕр вăл çапма

Самантрах

Çапăçакана манпа.

Вĕрет юн.

Çӳлĕ градус çавăнпа

Тытăçун.

Тăкăнать шăпăртатса

Тарăм ман.

Вăл кĕрет куçа касса

Çамкаран.

Анчах та ку — ним те мар.

Çак чармасть

Ринг çинче хĕрсе, хастар

Çапăçма.

Залран тренер вĕрентет:

- Пĕшкĕн! Çап!

Çав тери курас килет

Унăн чап.

Эп кĕретĕп тапăнса

Малалла,

Хăвăрт, харăс вылятса

Ик алла.

Лекет çапни мана та

Питĕмрен.

Вăйĕ умри боксерта

Пур иккен!

Акă, раунд пĕтрĕ. Гонг

Малалла

Пысăках мар пӳлĕмре пĕр хĕрачапа виçĕ арçын ача. Пĕри сылтăмра темле приборпа аппаланать, ыттисем — телевизор умĕнче.

«Çирĕммĕш ĕмĕрти гипотеза паян кун та кивелмен-ха, — янăрать диктор сасси. — Этемлĕх тăватă миллион çулта.

Галактикăсем вара пурте пĕр вăхăтра, пилĕк миллиард çул ĕлĕкрех, пуçланса кайнă. Çут тĕнчери хăшпĕр пла-нетăсем çинче ăстăн енчен тăвансем пулсан, вĕсем те пирĕн Çĕр çыннисен тантăшĕсемех. Паллах, аталану тап-хăрĕ кашнийĕн хăйне майлă иртме, маларах кайма е каярах юлма пултарнă...»

Умра тăшман, хыçра куштан...

(Халăх юрринчен)

 

Хура тискер иккен тавралăх анлăшĕ,

Хыçра куштансемпе умра тăшман тăрать.

Мĕн-ма эпир çак вăхăтра çуралнă-ши?

Усал тĕнче яш пуçсене çисе ярать.

 

Нуша çине нуша курса хурланмăттăм

Ту айккинчи шĕшкĕ тĕмми пулас пулсан,

Пĕр авăнса, пĕр тӳрленсе хумханăттăм

Сарă хĕрсем мăйăр татма пырсан...

 

1957, авăн, 27.

Салтаккасси.

Ан хăртăр, тусăмсем, аманнă чечеке,

Сиплевлĕ шыв сапса ăна сыватăр.

Телей кĕтни паян ан пултăр инкеке,

Усаллăха ырри ялан таптатăр.

 

Усаллăха кунта никам та юратмасть,

Ырри валли çунат ӳстертĕм эпĕ.

Кам çунатпа — çав çеç юратăва манмасть,

Вăл пур инкексене çĕнтерĕ тетĕп.

 

Хăртмарăм эп, туссем, аманнă чечеке,

Сиплевлĕ шыв сапса ăна сыватрăм.

Телей кĕтни, тăван, пулмарĕ инкеке,

Юратăва шанса усаллăха таптарăм.

 

20.02.07.

Çак çĕмĕрте эп лартрăм сан валли,

Мĕскершĕн эс ăна пырса татмарăн?

Ман юрату, курсам, тĕнче тулли,

Пĕр эс кăна çавна пачах курмарăн.

 

Ӳстертĕм сан валли чечек акса,

Анчах ăна парнелĕх эс илмерĕн.

Телей, тен, тупăп терĕм эп савса

Сана, пикеçĕм, Эс мана кĕтмерĕн.

 

Хам чĕреме сана парнелесе,

Мĕн пурнăç тăршшĕпех эп утăп терĕм.

Анчах таçтан кĕтмен сив çил вĕрсе,

Санра юратăва часах сӳнтерчĕ.

 

Эп халь пĕччен.

Хаяр хĕл таврара.

Аçта кайса, эп ăшă кĕтес тупăп.

Юратăва хăварăп эп хамра,

Телей тупас тесе эп утăп, утăп.

 

19.02.07

Килĕшӳпе чăн юрату элемĕ

Çĕклерĕм эп пăлхавлă чунсенче.

Элем çинчи мĕнпур тĕнче илемĕ

Ыр туйăмсем çуратĕ, терĕм, халăх чĕринче.

 

Ман элеме малтан пурте мухтарĕç,

Кашни тытасшăн пулчĕ элеме.

«Ăна курсассăн тăшмансем йăлт тарĕç,

Нимле усал çыпçăнаяс çук этеме!»

 

Çак сăмаха айван ăспа ĕнентĕм,

Çухатрăм пулмалла эп тимлĕхе.

Пылак сăмахсене илте-илте килентĕм,

Йăлт мантăм эп пулас терт-хĕнлĕхе.

 

Те çавăнпа, те урăхпа элемĕм

Самантлăх ӳкрĕ манăн çĕр çине.

Варланчĕ пыльчăкпа тĕнчен мĕнпур илемĕ,

Кашнийĕ манчĕ хăйĕн сăмахне.

 

Эп пурĕпĕр хам элеме çĕклерĕм,

Анчах та çыпçăннă мĕнпур пыльчăксене

Эп тасатмашкăн ун чухне пĕлмерĕм,

Те кĕтрĕм пулĕ хам юлташсене.

 

Анчах никам та ман пата пымарĕ,

Эп юлтăм элемпе хам пĕчченех.

Ана эп пыльчăкран хам пĕчченех тасатрăм,

Тепре çĕклерĕм çӳллĕ ту çинех.

 

05.02.07.

Вĕл вĕçет тӳпере юр пĕрчи —

Çĕн юмах парнелет Хĕл Мучи,

Йыхăрать Çĕнĕ çула йăл кулса,

Кив çула ăсатать ал сулса.

 

Хутаçне тултарса теттесем

Юр пике юрату çеç сунать.

Килсе çитрĕç асамлă кунсем,

Кивĕ çул пирĕнтен уйрăлать.

 

Хăвăртрах эс килсем, Çĕнĕ çул,

Сан умра яр уçах юрлă çул!

Хăвăнпа илсе кил ăнăçу,

Пурнăç пултăр ялан пыл та çу!

 

Саламлаççĕ пире юратса

Хĕл Мучи, Юр пике, Çĕнĕ çул.

Симĕс чăрăш тавра çаврăнса,

Ташласа-юрласа йăлтăр кул!