Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Çĕр-тĕнче. Пĕр тĕнче. Кĕр! тĕнче.

Тата мĕн пур санран капмарри?

Пур! — чĕре ялкăшса вут сапни;

Пур! — чунри сăвă, чи тĕпĕнче!

...Çук — хыпмарĕ чĕре телейпе.

Çук — тухмарĕ чунри шăранса.

Тек çӳретĕп юри... шавласа.

Тĕк тăрса шутламасăр пĕрре.

Чăмăр-çĕр-çаврашка çаврăнать.

Пăлтăр-пăлтăр кумать ман кун-çул.

Тĕл пулмарĕ хисеп, кану, мул.

Терт-инкекĕ — мăйран çакăнать.

Ах, сукмакăм — лапра та-..пуш хир,

Ăçта çитĕн каплах аташсан?

Пачах çĕтĕн, сыв пул, — тесе — Сан;

Çĕре кĕрĕç ак шăмă та тир.

Тек çӳретĕп Çĕре таптаса;

Кĕсье çĕтĕк — çил çеç... алхасать.

Тус-пĕлĕшне курсассăн ăс пама,

Юмах ярса лармашкăн пит ăста вăл.

Сăлтав тупса, çынсен куçне уçма

Çав териех хитре вĕреннĕ Павăл.

«Кăна тăвас пулсассăн ак çапла, —

Калать вăл, — ӳркенмесĕр вăй хурсассăн,

Вара кал-кал ĕç кайĕ малалла.

Апла пулсан, мĕн-ма сывлас-ха ассăн?»

Çынпа сăпайлă шав калаçура,

Чи кирлĕ сĕнӳсем ялан ун хатĕр.

Çук, хăрамасть вăрçмашкăн пухура

Нихçан пĕр-пĕр йăваш çынна çак «паттăр».

Çак Павăл ăслă çын тесе, ăна

Пĕр пысăк ĕç шанса пама шутларĕç.

«Хе, тупнă ухмаха! Ма кирлĕ вăл мана?» —

Пуш параппан ал-хапăл хуравларĕ.

Пĕр-пĕрне кӳрентерни,

Кĕвĕçсе çилентерни

Никама вăл кирлĕ мар.

Тулашмасăр пурăнар.

Ăнланар çакна кашни:

Мĕншĕн кирлĕ харкашни?

Нервă тени — тимĕр мар:

Пĕр-пĕрне, туссем, упрар!

Ним усси çук, иçмасса,

Пурăннин çын ятлаçса.

Тăвансемĕр! Çавăнпа

Туслă пурăнар çынпа.

Бетон унки çаклатнă автокран,

Хуллен ăна хурса прицеп çине,

Яйпа кăна тапранчĕ вырăнран,

Кая чакса. Анчах кăшкăрнине

Илтсен шофер, темрен хăранăран,

Ик урипех тăп! пусрĕ тормозне.

Тӳрех сиксе тухсан кабинăран,

Вăл курчĕ пĕчĕк йытă çурине.

Кран айнеллех кĕрсе леш кайнăран,

Туртать, иккен, хастаррăн тул енне

Ăна арçын ача, тытса мăйран.

Пуш аллипе шăлать хăй куççульне.

— Шăхлич ача! Сана ĕнсе чикки

Халех яратăп хыттăн тыттарса, —

Тесе шофер, çупса ярас пирки

Алне çĕклерĕ çеç, тем илчĕ астуса.

— Пар, йыттуна! Хам пулнă сан пекки

Ача чухне, — каларĕ лăпланса.

Ирхине уçă кантăкран кĕрекен хĕвел шевли питрен ачашласа илнинчен вăранса кайрăм. Килте шăп. Урамран хур-кăвакал сассисем илтĕнеççĕ. Часах килти алăк чĕриклетсе уçăлчĕ. Кукамай кĕчĕ пулас. Вăл кухньăра темĕскер шăнкăр-шăнкăр тутарчĕ те вăр-вăр каялла тухса кайрĕ.

Эпĕ кукамай патне çуллахи каникул вăхăтне ирттерме килнĕ ĕнтĕ. Çапах та кунта уçă сывлăш-çке, илемлĕ тавралăх. Йĕри-тавра симĕс улăх-çаран сарăлса выртать, аякрах та мар — ешĕл вăрман, вăрман хĕрринче вара çутă кĕленче евĕр тăп-тăрă юхан шыв юхса выртать. Кунти ял çыннисем ăна темшĕн Асамçă кӳлли теççĕ. Мĕншĕн-ха çавăн пек калаççĕ ăна? Кукамайран йăлтах ыйтса пĕлĕп-ха тесе шутласа выртрăм.

Вырăн çинчен вăр-вар тăрса тăхăнтăм та картишне тухса кайрăм. Тулта ирхи сывлăш, хапха кĕтессинче ларакан чечексем çине ӳкнĕ сывлăш шăрçа пек йăлтăртатни таçтанах курăнать. Çавăнтах эпĕ кукамая сăнарăм. Вăл чăх-чĕпсен картинче темĕн кăштăртатать. Эпĕ тухнине сисмере пулас, пуçне ман енне пăрчĕ те йăвашшăн кулса илчĕ:

— Мăнукăм, кӳлĕрен витрепе шыв ăсса кил-ха, — терĕ.

Эпĕ карта алăкĕ патĕнче тăракан тимĕр витресене илтĕм те тухса кайрăм.

Малалла

Тусăм, чунăм, пит ывăнтăн эс...

Пусăм-пурнăç пуçать те ытла.

Шутласассăн апла та капла —

Шуса килчĕ аса тван кĕтес.

Кивĕ пӳрт, эсĕ çеç юлтăн — Тус.

Сивĕ, тăлăх пуль мансăр сана.

Хутса ярăп çитсе кмакуна.

Чуп, автобус, вĕçтер, ăнтăл, кус!

...Каç та анчĕ яла кĕнĕ чух.

Хапха пачĕ алне-хăлăпне.

Пилĕк çул ĕнтĕ çук ман анне.

Пин-пин çул тĕнче пулĕ! Вăл çук...

Хӳме урлă кĕретĕп киле:

Хӳсе хунă кĕртсем хапхана.

Вăр-хурах пек туятăп хама! —

Вăт кĕретĕп пӳрте... хирĕнсе.

Хура пӳрт! Ман шап-шур ĕнтĕ пуç.

Ална кӳр. Ах, тăкать тем ик куç...

Шупашкарти шурлăхран

Яла тапса сикĕттĕм.

Шурă Çуртри пушăтран

Яланлăхах... çĕтĕттĕм.

Ялта — çуртăм тайăлнă.

Малта — çулăм татăлнă.

Пĕлĕтпе çĕç хушшинче

Пĕтĕмпех — пĕр пуш тĕнче...

Вĕçет, вĕçет, вĕçет-çке юрă,

Çунат хушса, çӳл тӳпере.

«Тăван çĕршывăм, телейлĕ пурăн,

Телейлĕ пурăн», — юрлать чĕре.

Савсам мана, эп савнă евĕр,

Сана сунап çут ăраскал.

Таса пулинччĕ ялан тӳпемĕр,

Ĕçсем пулинччĕç ялан кал-кал.

Пĕр-пĕринпе тату пуласчĕ,

Амаçури ан пулччĕ эс.

Хăв халăхна сан сума сăвасчĕ, —

Тата сана ман мĕскер сĕнес?

Вĕçет, вĕçет, вĕçет-çке юрă,

Юрлать ман чун, юрлать чĕре:

«Тăван çĕршывăм, телейлĕ пурăн,

Хĕвел çутаттăр тăван çĕре!»

Çăварлăхлайнă Эсир Парнаса,

Иккĕленмесĕр, хăюллăн утланнă,

Селлине хурса панă савса,

Çавăнпа вăл аван ăратланнă.

Çул памасăр тăман никама,

Юнашар та лартса ярăнтарнă.

Çавăнпа такăнман урхамах,

Тав Турра! Сиренпе тĕл пултарнă.

Савăнтарăр тăван халăха,

Сăввăрсем, юррăрсем янăраччăр.

Ватăлатпăр тени кăлăхах —

Иксĕлмест Сирте Турă хăвачĕ.

Канкай фельетон çырмалли шухăшсене пĕтĕмпех йĕркелесе хатĕрлерĕ.

Тăрăхла выртакан хут листи, кăвак чернил тата вĕр-çĕнĕ перо халех Канкай пултарулăхне ӳкерсе илме хатĕр.

— Ĕнтĕ фельетон геройĕн хушаматне тупасси çеç юлчĕ, — куç харшисене аялалла антарчĕ Канкай. — Мĕнле хушамат парас-ши?

Канкай пуçĕнче тĕрлĕ хушаматсем йăшăлтата пуçларĕç.

Хушамат суйласа илесси çăмăл ĕç мар. Хушамат — фельетон музыкине паракан тон.

Шухăшласа илĕр-ха, хăйĕн Онегинне Пушкин — Собакевич хушамат, Ленскине Плюшкин хушамат панă пулсан, мĕн йĕрки пулатчĕ вара?

— Хушаматсем нумай: Иванов, Петров, Хумов, Сидоров, Клопов, Бабочкин, Курицын, Мухоморов, Котов, Собачкин...

Пулас фельетонăн геройне ку хушаматсенчен нихăшне те пама мăй килмест, мĕншĕн тесен пурте вĕсем Канкая лайăх паллакан çынсен хушамачĕсем. Вĕсен хушамачĕсене фельетона кĕртсен, Канкая, паллах ĕнтĕ, çилленмеллипех çилленме пултараççĕ.

— Фельетон геройне Часиков хушаматлă тусан мĕнле-ши? Аван пулассăн туйăнать те, анчах апла хушаматлă çын пĕр-пĕр ответлă работниксем хушшинче пулсан, каллех кăмăла хуçакан япала пулма пултарать. Э-э-э, Часиков хушаматлă çынна ĕнер çеç тĕл пулнăччĕ-çке эпĕ. Районтан килнĕ работник. Ответлă çын пулас. Столовăйра юлташĕпе вăрман хатĕрлевĕ мĕнле пыни çинчен калаçкаласа илчĕ... Саратовский... Ой! Хамăрăн местком председателĕн хуньăшĕ Саратовский хушаматлине маннă кайнă!

Малалла