Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Шăркана ларнă çӳлĕ ыраш хушшипе хĕрпе каччă васкаса утаççĕ. Ыраш пучаххисем, вĕсене ăсатнă пек, пуçĕсене тая-тая юлаççĕ. Вĕçĕ-хĕррисĕр хирте хум хыççăн хум явăнса чупать…

Каччă çурăмĕ çинче йывăр кутамкка пулин те, питĕ васкаççĕ вĕсем, сăнĕ-пичĕсем çинче иккĕшĕ те çав тери шухăша кайса, тимлесе пыни палăрать.

Часах вĕсем хурăнлă çул çине тухрĕç. Кунта çак тăрăхри темиçе ялтан фронта кайма тухнă çынсем пухăнса тăнă. Команда пуçтарăнасса кĕтсе, вĕсем тăванĕсемпе, çывăх тусĕсемпе, ялйышсемпе юлашки хут сывпуллашнă.

Каччăпа хĕр пĕр çӳлĕ те яштака хурăн айĕнче чарăнса тăчĕç.

— Ну, чунăм Алимпи, мĕн калам-ши сана?… Тем пекех тавтапуç ĕнтĕ мана кунта çити ăсатнăшăн, — терĕ каччă, кутамккине çĕре лартса.

Вăл пирусне тивертсе ячĕ. Унтан хĕр çине йăвашшăн пăхса илчĕ те:

— Асăрха-ха çак хурăна — терĕ. — Сан пекех яштака вал, сан пекех илемлĕ, кăтра пуçлă…

— Ма вара? — тĕлĕнчĕ хĕр, темшĕн тăруках хĕрелсе.

— Эпĕ ку хурăна катаранах суйласа илсе утрăм. Акă эпĕ ун çине халех хам ята çырса хуратăп… Çакăнтан иртсе çӳренĕ чух вăл сана яланах мана аса илтертĕр, — терĕ те каччă кĕсйинчен пекĕ кăларчĕ.

Малалла

Эс — ман телейĕмччĕ,

Халь эс — ман тертĕм çеç.

Эс — ман çунатăмччĕ,

Çунат халь — усăнчĕ.

Эс ман кăйкăрăмччĕ,

Халь — эс çăханăм çеç.

Эп — кайрăм малалла,

Эс — юлăн хыçала.

Памарăн аллуна,

Ĕнентĕн тăшмана.

Иртсен çурхи вĕçев,

Кĕрхи çитет кĕçех.

Çула эп тепĕр хут

Тухап — эс маншăн ют.

Чунри чĕнӳ вĕри —

Пулап малти ретри!

Ăш çилĕ вĕрчĕ — ырă-çке чуна,

Çут шыв чĕркĕмĕл евĕр ыткăнать.

Юрлар-ха, юратар-ха пĕр-пĕрне,

Илем кĕртер-ха юлнă кунсене.

Васкавлă ишекен шух кимĕлле

Шав ăнтăлатпăр пит инçетелле.

Вĕçетпĕр чарланла — чун, тӳсĕм пар,

Кирек ăçта çитме те ирĕк пар.

Ăш çилĕ вĕрчĕ — ырă чĕрене,

Юханшывсем чупаççĕ инçене.

Туссемĕр, юратар-ха пĕр-пĕрне,

Кӳрер хаваслăх чун-чĕресене.

Çĕпĕр аслă-аслă,

Эпĕ тайгара.

Эс итлен хавассăн

Эп юрлан юрра.

Эп туйса тăратăп:

Эсĕ — юнашар.

Сан сăнна куратăп,

Аллуна эс пар.

Утă халь çулаççĕ

Патăръел енче.

Паккуссем выртаççĕ

Улăх чĕрçинче.

Эсĕ те çулатăн,

Эп те юнашар.

Эсĕ вăй паратăн,

Эп те юлам мар.

Сар хĕвел илемлĕн

Çĕкленет çӳле.

Иксĕмĕр телейлĕ,

Ма тесен — пĕрле.

Çĕпĕр çĕрĕ аслă,

Шăп ларать тайга.

Умăмри пуласлăх

Чĕнет аякка.

Сар хĕвел анса пытанчĕ,

Вăхăтне пĕлет!

Çурхи каç темрен вăтанчĕ,

Шăппăн çеç килет.

Тӳпери çап-çутă уйăх,

Кантăкна уçсам!

Эп утас сукмакăм тăрăх

Кĕмĕлне сапсам!

Çурхи каç çуратнă туйăм

Васкама хистет.

Чун туять, юратнă тусăм

Тахçанах кĕтет!

Курманни кĕçех пĕр уйăх,

Тунсăхлать чĕре.

Кăтартсам çулне, çут уйăх,

Яланхи çĕре!

Яланхи çĕрте кĕтет пуль

Вăрттăн сак пире.

Улмуççи çеçке тăкать пуль

Шуратса çĕре.

Тӳпери çап-çутă уйăх

Кантăкне уçать.

Эп утас сукмакăм тăрăх

Кĕмĕлне сапать!

Машăна амăшĕ хăй ĕçрен таврăннă çĕре чашăк-тирĕк çума, урайне тасатма хушса хăварчĕ.

— Юрать, — терĕ кăмăллăн хĕр ача.

Санюк аппа килтен тухса кайрĕ кăна — Маша патне пĕр класра вĕренекен Таня чупса килчĕ.

— Маша, атя пуçтарăн часрах, урама тухатпăр. Урокусене каçхине те туса ĕлкĕрĕн. Халĕ вара ачасемпе пытанмалла выльăпăр. Эпĕ куçа хупса сире шыраканни пулăп. Эсир пытанăр, — васкатрĕ вăл тантăшне.

Ачасем каçченех пытанмалла вылярĕç.

Маша киле çав тери ывăнса çитрĕ.

Амăшĕ ĕçрен таврăннăччĕ ĕнтĕ, вăл чашăк-тирĕк çунă, урайне тасатнă, апат пĕçернĕ, выльăхсене пăхнă.

Хĕр ача çимесĕрех çывăрма выртрĕ. Ирхине куçне аран-аран уçрĕ те кăшт-кашт апат çикелесе урокĕсене тумасăрах шкула тухса чупрĕ...

Халĕ дневникĕнче «2» паллă акă — вырăс чĕлхипе.

Ĕлĕкренех паян тумалли ĕçе ырана ан хăвар тенĕ çав.

«Саватăн-и?» — тесе час-час ыйтаттăн...

Саватăп теейсен — вĕçсех каяттăн.

Паян çӳретĕн эсĕ кĕвĕçӳллĕ,

Пăтратрĕç шухăшна — асра тыт ӳлĕм.

«Саватăн-и?» — тесе манран ыйтмастăн,

Малтан каланине те калаймастăн.

Ачаш сăмах чун-чĕрене сиплет,

Чи çепĕççи — вилсессĕн те чĕртет.

Эс ăçта, савниçĕм?

Хăш енче çӳретĕн?

Аптăратрăн,

Лартрăн,

Ятăн эс тăнран.

Эп сана чунтан юратнăран чирлетĕп —

Халь пĕр эс çеç сыватмашкăн пултаран.

Унтанпа эп сăвă-юрăсем хайлатăп

Пĕр суймасăрах, пĕр шахвăртмасăрах,

Вутлă чĕремре тупа пур пек туятăп...

Эп — танатара,

Эп — карăмра,

Санра.

Сăввăм-юррăмри пек лайăх эс пулсамччĕ...

Çунтăм-çунтăм,

Кăмрăклантăм,

Халĕ — кĕл.

Упрасам мана эс,

Сыхласах тăрсамччĕ,

Маншăн эс пурри пит кирлĕ халь,

Эс — пĕл.

Ан чупту эс! Çурăлать чĕрем сисмесĕр.

Йăнăшу,

Кăшкăрашу

Ман ăшăмра.

Пурпĕр юрату

Хăватлă улăп евĕр

Хăй ĕçне тăвать:

Чуна хăват парать.

Санăн умна çурта çутса ларам-и,

Куркасене сим пыл, шерпет ярам-и?

Куçран пăхса аллусене тытам-и,

Сан куçунта хам сăнăма курам-и?

Кăкру çумне эп пуçăма таям-и,

Хăю тупса сăмахăма калам-и?

Чун-чĕрене сана уçса парам-и,

Чăн юрату, савни, санран ыйтам-и?

Çавăтăнса сад пахчине тухар-и,

Асамлă шăпчăк юррине тăнлар-и?

Çап-çутă уйăх çулĕпе утар-и,

Пĕрне-пĕри савма тупа тăвар-и?

Сана йăтса аллăм çине илем-и,

Çут çăлтăра сан ятупа чĕнем-и?

Чун-чĕрӳне яланлăха кĕрем-и,

Телей патне пĕрле утма чĕнем-и?

Пĕр чарăнми шăпчăкĕсем юрлаччĕр,

Сан куçусем манран тек ан вăтанччĕр!

Чун-чĕресем юратупа тулайччĕр!

Санпа мана пирĕштисем упраччĕр!

Çуркунне тĕнчере, улмуççи — çеçкере.

Шăпчăк кайăк суйлать кĕвĕсем.

Каç тĕтри сирĕлсен кăн-кăвак тӳпере

Тăрисем шăратаç юрăсем.

Ыйхăран вăранса, ăмăртса-васкаса

Симĕс тутăр çыхаç хурăнсем.

Куçăма илĕртсе, чунăма йăпатса

Ешереç улăхсем-çарансем.

Пулнисем-иртнисем, ытарми туйăмсем

Çепĕç юрă пулса çĕнелеç.

Улмуççи пахчинчи юрăçсем-шăпчăксем

Çак юрра тăрăшсах вĕренеç!

Çуркунне тĕнчере. Çуркунне — чĕрере!

Çӳлти Турă парать шанăçне.

Пирĕн ĕмĕр пĕрре. Тăван çĕр те пĕрре!

Пурăнар-ха пĕлсе пурнăçне!