Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Пĕрре каларăн эс: «Атьсемĕр, атьăр,

Пĕрне-пĕри нихçан пăрахар мар!»

Каярахпа ăнлантăм эп: эс хатĕр

Путаканран «Путах!» тесе тарма.

Санпа пĕрле çула тухма хăрушă,

Тухас пулсан, часах куратăн шар.

Сан кутамкку тулли те, ман — пуш-пушă,

Епле эпир утар-ха юнашар?!

Касрăм çамрăк хурăн вуллине,

Тутанасшăн пултăм сĕткенне.

Куртăм çеç шăрçаллă тумламне —

Аса илтĕм сар хĕр куççульне,

Хуралсах та килчĕç куçăмсем,

Мăштах кайрĕç вăйлă аллăмсем.

Мĕншĕн, — татĕп, — мĕншĕн касрăм-ши,

Йăрăс пĕвне мĕншĕн пăсрăм-ши?..

Сивĕ шывшăн ăш çуннă пулсан,

Ăсса ĕçмеллеччĕ пусăран...

Çыхса ятăм хурăн суранне,

Шăлса илтĕм çутă куççульне,

Титанса пулмарĕ сĕткенне.

Суранлатрăм хамăн чĕрене.

Шурăмпуç шуралса хăпарсан,

Ылтăн тĕс сăрласан тӳпене,

Тăрă сывлăм çине çаруран

Сар пике хăварать хай йĕрне.

Именет-мĕн пике, именет

Куççульрен те таса сывлăмран,

Вăранан çĕр ачаш кăкрине

Пушмакпах йĕр туса таптасран.

Çутă ир — хĕр чĕри пек таса,

Ир — çĕн ĕç вăл, çĕн ĕмĕт иккен!

Хăй ĕçне, телейне юратса,

Хĕр васкать халь çапла ирсерен.

Каччă сар хĕре тĕл пулчĕ

Капăр ĕшнере,

Именсе пăхса, йăл кулчĕ,

Сикрĕ «кăлт» чĕре.

Пăшăлтатрĕ çамрăк хурăн,

Хумханса илсе:

«Юратсассăн, çумма-çуммăн

Пулăрах» — тесе.

Ыратмасть-ши пĕшкĕнсессĕн

Пилĕкĕ пикен?

Сар хăва хунавĕ, тейĕн,

Хĕр пĕвĕ, — черчен.

Хĕрĕмĕр-çке — оператор,

Ĕшнере ирех.

Çинçе пилĕкĕ, куратăр,

Авăнать ĕçре.

Хĕвелпе çиçет шур будкă —

Пĕчĕк шурă çурт.

Чечеке ĕшнемĕр путнă,

Калăн: çунă юр...

Сулхăнне сарать шур хурăн,

Будкăмăр çине.

Çакăнта эс пĕлĕн, курăн,

Илтĕн нефть шавне...

Пăрăх çулĕпе каç-ирĕн

Пин-пин çухрăма

Ăсатать пикемĕр пирĕн

Шĕвĕ ылтăна.

Пăрăхра чăта пĕлмесĕр,

Нефть ырми кĕрлет,

Çав кĕввех-и, тен, чипер хĕр

Пĕшкĕнсех итлет?..

Йĕкĕтпе пике тĕл пулчĕç

Капăр ĕшнере.

Хĕр качча пăхсе йăл кулчĕ,

Сикрĕ кăлт чĕре.

Малалла

Вунă çула çитнĕ ача пур ман. Ывăл ача. Ваçук ятлă.

Ман ывăл ача кăçал кĕркунне вунă çул тултарчĕ, вунпĕр çула пусрĕ.

Ман ывăл ачан çӳçĕ сарă, хам çӳç пек: эп хам та сарă çӳçлĕ çын та.

Ман ача пит-куçĕ, тути-çăварĕ хам арăм пит-куçĕ пек, пит кăмăллă, ăшă кăмăллă.

— Эс, аçу пекех, сар çӳçлĕ, — тесе ман арăм ывăл ачана ялан ăшшăн пăхать.

— Амăш пекех илемлĕ, ăшă пит-куçлă, — тесе хам та ывăл ачана савăнса пăхатăп.

«Ман ывăл ăслă пулĕ-ха», — тесе шухăшлатăп вара хам ăшра.

Тепле пулать ĕнтĕ — ӳсе киле паллă пулĕ.

— Лаша пуласси — тихаран паллă, çын пуласси — ачаран паллă, — тетчĕ вара пирĕн асатте.

Унтан шухăшласан ман ывăл та, ӳссе çитсен, хамăра намăс тăвас пек мар та.

Арăмпа иксĕмĕр хамăра хамăр ытла пӳтсĕр çын вырăнне хумастпăр эпир.

* * *

Ик-виç çул ĕнтĕ ман ывăл ача хут вĕренме шкула каять. Те учитлĕ, Мĕтри Петрович, пит лайăхран, та шкул йĕрки халь пит лайăх вара — пирĕн Ваçук кĕнекесене шыв пек юхтарса вулать; картинсем тума вĕренсе кайнă: мишавай пек ял планĕсем тăвать. Майлă мар, хамран та йăсă çырать, чăр-чар кукăрткаласа хут çине хăй аллине пусать вара.

Малалла

Юлташăм, эсĕ манпала

Куллен пĕрле тухан çула,

Çĕклет-çке туслăх кăмăла,

Çĕклет вăл пирĕн вăй-хала.

Çул кĕскелет санпа утсан,

Чунти хуйха-суйха манан,

Çунат çумне çунат хушан,

Пур савнăçа пĕрле пайлан

Утатпăр. Пытăр çул ăнса,

Хĕвел пек тăтăр çуталса.

Телейлĕ, çирĕп туслăхра

Эпир туптатпăр хамăра.

Савнă тусăм, эсĕ çыртăн

Час-час ăшă çырусем,

Тырă акрăн, тырă выртăн...

Ылтăн санăн аллусем.

Вĕçĕ çук-мĕн Çĕпĕр çĕрĕн,

Вăл пуян хăй мулĕпе.

Пайсăр мар эс, чăваш хĕрĕ,

Ыр ят илтен ĕçӳпе.

Чун уççиçем, пăрчăканăм,

Мухтанатăп санпала.

Ман телейшен, мĕнех калăн,

Эс çуралнă пулмалла.

Урампала иртсе пыруçăн,

Е акă концерта кайсан,

Эс асăрханă пулĕ, тусăм,

Халь халăх юрлă мар тумран.

Çын сăнĕ те, çын тумланни те —

Пурте килеççĕ пурнăçран.

Тумпа сăн — куç кĕски, ун витĕр

Эс çыннăн пурнăçне куран.

Яш-кĕрĕм уйрăмах халь капăр.

Эп хам, курсассăн вĕсене,

Час-час аса илетĕп хамăр

Вăййа мĕнпе тухнисене.

Эпир яш пулнă вăхăтра та

Хĕрсем нумайччĕ хитрисем,

Анчах çи-пуçĕ кăйттăрах та

Пит курăнсах кайман вĕсем.

Мана хăш-пĕрисем калаççĕ:

«Çук, çук, хĕрсем халь хитререх!»

Мĕнех ара? Ку пит аван-çке:

Пулаççĕ хамăр кинсемех!

Ĕнер мĕнле пит ырăччĕ çанталăк,

Пляжра çиçсе выртатчĕ çур хула.

Тӳпе кăвакчĕ, пĕлĕт çук пĕр татăк,

Эс калаçаттăн йăл кула-кула.

Паян темле асар-писер çанталăк.

Пĕлетĕп-ха: ыран ак уяртать.

Эс те çавах, эс тутуна пĕр авăк

Тăсса çӳрен те, сан иртсе каять.

Вара куллу тата илемлĕрех,

Чĕнместĕп эпĕ — мăртлатса çӳрех...

Çимĕк сăри ĕçме кăçал эпĕ хам арăмпа кукки патне кайрăм.

Кукки хамăр ялтан вăрман урлă, ултă çухрăмра, аслă ялта пурăнать.

Çĕнĕ çăпата, шур пир тăла сыртăм, арăм та тумланчĕ, пушмак тăхăнчĕ.

Килтен тухрăмăр. Уй урлă каçрăмăр. Вăрмана кĕтĕмĕр.

— Кăçал вăрман пĕтĕ пулĕ-ши, мăйăр-йĕкел пулĕ-ши? — тесе арăмпа çавтăнса, пуплесе пыратпăр вăрманта.

Вăрмантан тухрăмăр, куккисен ялне кĕтĕмĕр, кукки патне çитрĕмĕр. Эпир çитнĕ çĕре ытти хăнасем те пухăннă.

— Килех, килех, иртĕр, иртĕр, — теççĕ пире куккипе инке.

Ман арăм хĕрарăм-хăнасемпе тĕпеле ларчĕ, эпĕ арçынсем хушшине тăрăх сак çине лартăм.

Çитмĕшри йыснапа аппа та пынă. Кукки патне хамăр хурăнташсем пурĕ вăтăр мăшăр ытла пухăннă.

Куккипе инке, тав тăва-тăва, ĕретрен сăра ĕçтереççĕ. Сăри лайăх, çăра, кăпăклă, хăйма пек сăра.

Ĕçнĕçемĕн кукки сăрине ĕçес килет.

Кăçал çимĕкре, кукки патĕнче çапла сăра ĕçсе ларнă чухне, кукки пӳрчĕн урам енчи кантăкĕнчен пĕр çын пăхрĕ те:

— Краска сутап… краска кирлĕ мар-и сире? — терĕ.

— Краска кирлĕ мар та, кĕр пӳрте, виç курка сăра ĕçсе кай. Кĕр, кĕр, хăна пул, — тет кукки вăл çынна.

Малалла