Электронлă вулавăш

Патриккелĕнче пурăнакан Елизавета Никитична Ястребова колхозницăна сума суса.

Кăкри çумне тытса вăл касрĕ çăкăр,

Сăнарăм эпĕ унăн аллине:

Вĕсем çавра_хура çăкăр пек хăмăр,

Вĕсем пĕлеççĕ пурăнăç хакне.

Ялта: «Лисук акка», — тесе чĕнеççĕ,

Çапла хисеплесе чĕнет çур ял.

Кун-çул курьерски пуйăс пек иртет-çке,

Сайралнă «йăмăк» текенсем. Сахал.

Хăйсен çулне мухтавлăн утса тухрĕç,

Нумайăш килеймерĕ вăрçăран,

Нумайăшĕ хула енне çул тытрĕ,

Тепри таврăнаймарĕ аякран...

Ывăлĕсем ашшĕсене манмаççĕ,

Ачисенче тапать вĕсен чĕри,

Мана вĕсем юман пек курăнаççĕ,

Лисук акка — ват хурăнтан пĕри.

Çинçе шур хурăн трактор çине ларнă,

Сăмахĕ витнĕ, авнă хурăнă —

Эртел хирне хĕрарăм сухаланă,

Кая хăварнă тепĕр арçынна.

Çак хытнă алăсем пĕçернĕ çăкăр,

Ача ӳстернĕ, çапнă кирпĕчне —

Вĕсем, тен, çавăнпа пуль хĕрлĕ пăхăр,

Çу каçиччен пĕлмен каçне-ирне.

Малалла

Эсĕ урăх йĕкĕте юратрăн.

Эп — сана юратрăм чĕререн.

Виçсĕмĕршĕн виçĕ хурăн лартрăм

Эс ялан иртсе çӳрен çĕре.

«Эп сана нихçан та манмăп», — терĕм.

«Курăпăр-ха», — терĕн йăл кулса.

Миçе çул ак, чиперккем, чиперĕм,

Калаçмастпăр ĕнтĕ тĕл пулса.

Манăн пуйăс аякка васкарĕ —

Юлчĕ виçĕ хурăн шавласа.

Кусрĕ, кусрĕ пурăнăç кăшкарĕ

Ĕмĕр çиппине çăмхаласа.

Пĕр хыпар та сан патна ямарăм.

Çӳремерĕм те пырса-килсе.

«Тухса кайрĕ те хайхи, мăнтарăн,

Манчĕ», — тетĕн пуль, аса илсен.

Хурăнсем çаплах кашлаççĕ, теççĕ.

Виçĕ хурăн — виççĕш те чĕрех.

Йывăçсем улталама пĕлмеççĕ,

Ыйтăр — калĕç: эсĕ чĕререх.

Юрату шерпетне

Тумлатса ӳпĕнет

Тӳпере çичĕ çăлтăрлă Алтăр.

Пирĕн пек телейли,

Çакă каç, кам пĕлет.

Пур-ши урăх? Пулсан та сахал-тăр.

Именсе пăшăлтатрĕ туту:

«Эпĕ — сан,

Пама хатĕр сана чĕрене те».

Кăкăртан кăларса

Тыттарма май пулсан,

Эс паратăн ăна — ĕненетĕп.

Манăн пур пĕр чĕре.

Иккĕ тан кирлĕ мар,

Эсĕ маншăн пĕрресĕр юлас тăк.

Хăвăн кăкăрунтах

Чĕрӳне эс хăвар —

Эп чĕресĕр хĕре юратмастăп.

Кивелнĕ рама айĕнчен

Пăхать атте куç сиктермесĕр.

Атте, калаç пĕрех хутчен.

Портрет, мĕскершĕн эс чĕлхесĕр?

Тĕрĕссине эс ан пытар,

Чунна уçса парсамччĕ эсĕ.

Епле ман хуравлас, ăс пар,

Çынсем: «Аçу ăçта?» — тесессĕн?

Снаряд чĕтретнĕ чух çĕре

Çухалнă эсĕ пĕр хыпарсăр.

Пуçна-и хутăн е чĕрех —

Кала, атте, пĕр пытармасăр.

Кала, сана ăçта шырас?

Сан пурнăçна, тен, татнă пуля,

Тен, эсĕ путнă пуль шыва,

Тен, сан ӳтӳ кĕл пулнă пулĕ?

Тен, эсĕ хăв ирĕкӳпех

«Сдаюсь!» тесе çĕкленĕ алă?

Ют çĕршывра çĕн çĕмйӳпе,

Тен, пурăнатăн пулĕ халĕ?

— Пуç тавралла шутласчĕ сан, —

Сас пачĕ ман атте хăватлăн. —

Эс манăн вырăнта пулсан

Çав çулсенче мĕскер тăваттăн?

Эс манăн чĕрĕ юлнă юн

Тумламĕ мар-и ĕнтĕ, ывлăм?

Санра ман ăс, санра ман чун,

Эс пĕтĕмпех мана-çке хывнă.

Ик куç тулли çемйӳ пур сан.

Ăна эс ман пекех саватăн.

Малалла

Çĕрпӳ уесĕнче Ураскасси ятлă ял пур.

Канаш станцине кайнă чухне эпĕ çав яла пĕр çын патне кĕтĕм.

Çынни ятне халĕ маннă. Кăвак сухаллă ватăрах çынччĕ вăл. Çав çын мана апат çитерчĕ, чей ĕçтерчĕ.

Апат çисен, чейник çаксан, вăл çын мана калать:

— Атя, шăллăм, сана хам картишне, пахчана тухса кăтартам, — тет.

Картишне тухрăмăр. Картишĕ анлах та мар, тăвăрах та мар, курăклă таса картиш.

Чăххисем çерем çинче курăк сăхса çӳреççĕ.

— Ман чăхсене пăх-ха, вĕсем таса, эпĕ вĕсене куллен тăватă хут апат паратăп, хăш чух арăм курăк тӳсе, пăтратса парать. Ман чăхсем çăмарта лайăх тăваççĕ, — тет. — Лаша, ĕне, качака, сурăхсем кĕтӳре-ха, вĕсене те аван пăхатпăр эпир, — тет.

Урамра, картишĕнче йăмрасем ӳсеççĕ, пӳрт пĕрени пысăкăш пулнă.

— Пичче, ку йăмрасене лартни миçе çул пулать? — терĕм.

— Вĕсене лартни кăçал çирĕм çул çитет, вăрман сахалланать, йывăç хакланать, пире, хресченсене, йывăç кирлĕ, çавăнпа лартрăм вĕсене. Тата пушартан та сыхлать йывăç, — тет.

Вите умне тирĕсне купаласа хунă, чăхсем салатасрани айккисене хăмасем çапнă.

Малалла

Канлĕ вăхăт, уяр кун

Хĕвел тухнă сарăлса.

Урам тăрăх тăршшĕпех

Курăк ӳсет ешерсе.

Ват хурама тĕлĕнче

Хура лутра пӳрт ларать,

Хвеле тӳртĕн чӳречи.

Пӳрчĕ çумне пĕр сыпă

Юман тĕкме тытнăскер.

Хайхи ытлах çӳлех мар —

Ĕне пуçне хумалăх,

Тепĕр така аякран

Чупса сиксе каçмалăх.

Хапха сылтăм енни те

Çавă майлах карталлă.

Аслă картиш çеремлĕ,

Йĕри-тавра лупасай.

Çурт тăррине кив улăм

Çине мăян шăтнă та

Хура хуралт тăрринче

Малалла

Ай-ай, пурнăçăм, мана

Эс ытла тĕлĕнтерен:

Килсе кĕчĕç хăнана

Икĕ çын леш тĕнчерен.

Пăхрăм та вĕсем çине

Кăшт сăмах вакланă май

Пĕлтĕм эп кукаçине.

Ну, тепри — ман кукамай.

«Манăн çук нимле парне,

Пысăк ĕмĕт çеç пур ман, —

Тет старик шăлса тарне, —

Аллă çул хĕвел курман».

Кукамай сăмах илет:

«Шел, тĕнчи ытла инçе.

Тахçанах килес килет...

Мĕн çĕнни пур çĕр çинче?»

«Пурăнатăр мĕнлерех? —

Кукаçи пуçлать ыйтма. —

Ваттисемсĕр хĕнтерех

Мар-и пурнăçа тытма?

Эп пилленĕ пурлăха

Еплерех тытса усран?

Тен, путартăн шурлăха

Ман чыса? Кала куçран».

«Эп салатрăм пĕтĕмпех

Сан мулна, — калап тӳртен. —

Çил вĕçтерчĕ тĕтĕмпе

Чыхăннă хура пӳрте.

Парса ятăм кĕсрене

Халăха. Унсăр пуçне

Илсе кайрĕç ĕçренех

Музее суха пуçне».

Юхан шывăн хăй сикки,

Кукаçин те хăй юрри:

«Манран юлнă хăй чикки,

Малалла

Çĕн ĕмĕрĕн ак тепĕр çулĕ

Ав, юрттарать лашапала.

Çуни эрешлĕ, учĕ йӳнлĕ,

Пĕкки йĕс шăнкăравпала.

Вĕçет çунатлă урхамахĕ,

Тăман çĕклет тăват ура,

Çула-мĕне те уямасăр

Сирпĕнтерсе кăпăш юра.

Чĕри хĕрӳ пулас Çĕн çулăн —

Вăл сисĕнет пĕрре пăхсах.

Кăмăл екки епле ун пулĕ —

Ăна пĕлместпĕр-ха, паллах.

Анчах кирек хăçан та пирĕн

Ырра кăна шанас килет:

Çĕнĕ çулта, тен, каçăн-ирĕн

Пире кĕтет тулли тивлет?

Çапла пулинччĕ, тăвансемĕр,

Инкекĕ тăтăр аякра,

Хавшанă пурăнăç чĕкелтĕр —

Ман пилĕм-ĕмĕтĕм çапла.

Анчах çакна та астăвар-ха:

Сахал килет-и хамăртан!

Телейшĕн атьăр вăй хурар-ха,

Çак тĕлшĕн, халăх, чăмăртан!

Çĕн хыпар, ялпа паллашнăн,

Черетлерĕ пур киле:

Сăрапа-мĕн сыв пуллашнă

Куштан чунлă Пурхиле.

Пурнăç лăпкă, пурнăç мирлĕ —

Вăр-хурах таврашĕ çук.

Мăн çăра мĕне-ха кирлĕ

Çĕнĕ пурнăç тунă чух?

— Пурхиле-и? Хыт кукар-и? —

Тет юлташăм йăл кулса. —

Анăçран хĕвел хăпарĕ

Ку хыпар чăнах пулсан!

— Тĕрĕсех пуль, — тетĕп эпĕ, —

Чĕлхӳне кăштах чарсам...

Пĕр ирпе пырса кĕретĕп

Пурхиле килне эп хам.

Чечек евĕр шанчĕ шанчăк

Çук пулин те мăн çăра:

Алăк умĕнчи шур анчăк

Карăнтарчĕ сăнчăра.