Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Çынна ырлăх тăвасшăн

Пĕтĕм вăйпа тăрăшăр!

Хăвăр ырлăх курасшăн

Усал ĕçпе çапăçăр!

Хăвăр ахаль пурăнсан,

Эсир ырлăх тупаймăр;

Ĕçе тума чарăнсан,

Усал айне хупăнăр.

Эсир ĕçсĕр пурăнсан,

Сире çынсем ылханĕç.

Сирте юлнă ачăрсем

Сире пăхса хурланĕç.

Вăхăт иртет, сисĕнмест

Кунпа çулсем улшăнни.

Сирĕн ĕçсем курăнмасть, —

Ялан халăх хуйхăрни!

Сире халăх вĕрентме

Нумай укçа салатрĕ.

Сире çынна кăларма

Пĕтĕм вăйпа тăрăшрĕ.

Ухмах! Эсĕ халăха

Мĕскер усă кăтартрăн?

Выçлăх, пысăк хурлăхă

Мĕскер ĕçпе пĕтертĕн?..

[1906-1907]

Хурлăх курса

Пурăнап.

Тăрсан турра

Кĕлтăвап.

Мана ырă сунас çук.

Мĕн шухăшлас,

Тăванăм?

Мĕскер ĕçлес,

Юлташăм?

Мана саван çыннăм çук.

Ан хуйхăр-ха,

Мĕскĕн чун.

Мĕншĕн тасана

Ырă çын

Пулăшасса кĕтес мар?

Акă ыран,

Çутăлсан,

Ирпе халăх

Вăрансан, —

Атя, иккĕн ĕç шырар?..

Ĕçлеме ĕç

Пулсассăн,

Çиме çăкăр

Тупсассăн, —

Пире тата мĕн кирлĕ?

Атя, атя

Ĕçлеме,

Кахал пăсать

Этеме...

Выçса вилсен —

Кам йĕрĕ?

Ямаш вăрманĕнчи пăсарасене пĕр каçрах тытса таврăннă хыççăн мана хамăр ялти çынсем çеç мар, таврари пĕтĕм халăх чаплă та паллă сунарçă вырăнне шутлама пуçларĕ. Çакăн хыççăн халичченхи чаплă сунарçăсем те ман пата пырса çав тери нумай пăсарана мĕнле майпа тытни çинчен каласа пама йăлăнатчĕç.

Сунарçăсем кăна мар, ман пата ялти ача-пăчасем те пыратчĕç, вĕсем те эпĕ пиллĕк лав пăсара мĕнле тытма пултарнине пĕлесшĕн çунатчĕç.

Тӳрех каламалла, пирĕн ялти ачасем пĕрре те суеçĕ сунарçăсем пек мар, вĕсем пурте питĕ тӳрĕ çын пулса çитĕнме тăрăшаççĕ. Çавăнпа эпĕ вĕсене пит юрататтăм, пăсара тытни çинчен çеç мар, ытти тискер кайăксене епле тытни çинчен те каласа параттăм. Вĕсем эпĕ каланисене питех тимлĕн итлесе ларатчĕç, ӳссе çитсен пурте ман пек чаплă та паллă сунарçă пулма ĕмĕтленетчĕç.

Пĕрре çапла ман пата ачасем пӳрт туллиех пухăнчĕç, хама йĕри-тавра сырса илчĕç те, пĕрии хыççăн тепри ыйтса тĕпчеме пуçларĕç:

— Çтаппан пичче! Санăн аллу ăçта аманнă? — тесе ыйтрĕ пĕр ачи, манăн сылтăм алă çинчи мăйăр пысăкĕш аманнă вырăна кăтартса. Ун хыççăн ыттисем те мана йăлăнма тытăнчĕç:

Малалла

Чыса Карачăм салтакпа виçетĕп

(шӳтлетчĕ хăй. Хул хушшинче — костыль):

Урасăр та çул хыттине сисетĕп:

хул хушшинче тытатăп çирĕп тыл.

Юсатчĕ вăл хĕлле йĕвен те хăмăт,

сӳре те урапа — çу çитеспе.

Анчах екке каймарĕ шелсĕр вăхăт —

Салтакăн пулчĕ ĕмĕрĕ кĕске.

Самант — пăрахрĕ вăхăт шутламашкăн

кунне-çулне. Карачăм вилтăпри

чĕнет халь хăй патне чечек лартмашкăн.

Илтетĕр-и çакна, туятăр-и?

Паян та çав çынна эп мал енче

куратăп самана тĕкĕрĕнче.

Уйри йĕтем çинче çапатчĕç авăн

хĕрарăмсем сулмаклă тăпачпа.

Тар каснăран хуралнăччĕ, çĕр чавнăн,

Пир кĕписем — йĕпеннĕччĕ лачкам.

Мĕскер кăна курмарĕ пирĕн ӳсĕм?

Паян ун аллинче машшин улать.

Çавах пуçри сайра вăрман пек çӳçĕм

çитес çулсен усравĕнче юлать.

Ĕçри халпа çуралнă чи сулмаклă

кĕлте, çĕмел сăмахсене чĕлхе

пăрахрĕ асăнма ĕмĕрлĕхе:

асра вĕсен пĕлтерĕшĕ сăваплă.

Чĕре тесе, анне кĕтмен çĕртен

машшин лартса паманшăн хĕпĕртем.

Разъезд. Иртетчĕ пуйăс ухлатса,

ăна кĕтме ача чупса тухатчĕ.

Сăр тĕтĕм çеç юлатчĕ татăлса,

васкавлă пуйăс малаллах чупатчĕ.

«Пуç хунă аçăр вăрçă хирĕнче», —

выртать килте хура хыпарăн хучĕ.

Çук, ĕненмест ача. Ун чĕринче

сӳнмесĕр амаланчĕ шанчăк вучĕ.

Пĕр вĕçĕм иртрĕç вăрăм пуйăссем,

янрарĕ чугун çул сасси хавассăр.

Те пĕтрĕ пăс? Те илĕртрĕç уйсем?

Ак чарăнса тăрать пĕри ним сассăр.

Салтак çĕре туяласа анать:

— Атте! — мăйран ачи ун уртăнать.

Вениамин Тимакова

«Сăвап сана, серте-пултранлă çĕр!» —

тесе ман калама нумай сăлтавăм.

Мĕнле чăваш чунне хăвармĕ йĕр

çав икĕ курăк? Именмесĕр савăн.

Çăва тухсан, ĕçчен чăваш сĕтелĕ

серте-пултран яшкисĕр тулăх мар.

Ăна çисен çеç чăн чăваш хевтеллĕ:

куç-пуçĕ те чăл-чал, утти вăр-вар.

Туйман-и вăрçă пусăмне тус-йышăм?

Шăлне шаккатчĕ выçлăх-çĕрçăтман.

Эпир унран (ку чăнлăха эс йышăн)

серте-пултран яшкисĕр çăлăнман.

Сирсе пăхсан кунçулăн чаршавне,

туртать чун йывăр кăмăлăн лавне.

Шупашкарта

Ак тухрăм эпĕ Атăла та...

Каятăп, тусăм, сывă пул!

Асра сана эп ыталатăп,

Кăкру тавра ман сылтăм хул.

Туятăп акă: вирлĕ-вирлĕ

Тапать сан çитĕннĕ чĕрӳ.

Ăна халь чĕре-тантăш кирлĕ,

Мĕскер вăл сăвăри хĕрӳ!

Тăхта эппин пăртак, ан хуçăл,

Каймастăп эп таçта юта.

Малашлăх ячĕпе чун уçă,

Пĕчченлĕхĕм те çап-çутах.

Тĕреклĕ, çирĕп вăйăм-халăм,

Çанталăк çех пăртак йĕпе...

Шупашкара салам эп калăп

Хам тунсăх тусăн ячĕпе.

Ют çĕрте, пĕччен сехетсенче,

Пуçна йывăр шухăшсем килсен,

Асна ил таçта инçе-инçе

Саншăн çуннă чун пурри çинчен.

Асна ил — çак аслă тĕнчере

Шăнăçман чĕре пурри çинчен:

Сан пекех вĕри вăл, çав чĕре,

Сан пекех канусăр та... пĕччен!