Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Чечек ăшне йăлт путса ларнă

Колхоз, поэзи сачĕ пек,

Хисепленет ахальтен мар вăл

Мухтавлă Пушкин ячĕпе.

Çӳлте ав самолет вĕçет-и,

Çулне хывать-и ял урлах,

Паян мĕнпур çĕрте сисетĕн —

Поэт санпа пĕрле юрлать.

Ун çутă сăввисен элккенĕ

Пур ĕмĕр витĕр çиçĕнет.

Поэт сăнне паян çĕкленĕ

Кермен пек пысăк клуб çине.

Эпир ак урампа пыратпăр,

Чун утнăçемĕн хавасрах.

— Сывах-и, Пушкин, саламлатпăр!

Епле ĕç-пуç сан калхозра?..

Клуб тăрринчи хăмач ялавăн

Пит лăпкă хумĕ айĕпе

Поэт пире те саламланăн

Йăл кулса илчĕ майĕпе.

Ку ăшă та ытарлă кулă

Ырри çинчен кăна калать.

...Хĕвелсĕр, тĕксĕм кунçул урлă

Вăл курнă паянхи яла.

Çут ĕмĕт çитрĕ. Акă халĕ

Этем кунта тек йынăшмасть.

Кунта халь çук чуралăх ялĕ,

Пусахламасть тек йывăр каç.

Кунта паян эпир утатпăр —

Хăюллă çĕнтерӳçĕсем.

Поэт юррисене юрлатпăр

Малалла

Ман юлташсем, ир-ир тăрсассăн,

Хаваслă юрă юрлама

Пĕр харăс пухăнса тухаççĕ

Ем-ешĕл аэродрома.

Вăрман çинче ун чух тĕтре çеç

Хăймаланать те кĕвелет...

Штурвал тытса кĕтсе илеççĕ

Туссем куллен çут хĕвеле.

Çерем тип-тикĕс. Кĕç ун тăрăх,

Чĕркĕмĕл сывлăм сирпĕтсе,

Чупса каяççĕ пĕр моторлă

Вĕренмелли самолетсем.

Халь вĕсене çĕкленнĕçемĕн

Вылянчăк çил те пулăшать.

Вĕсем, асамлă чĕкеçсем пек,

Касаççĕ çутă сывлăша.

Çак самантра эп уçрăм кантăк —

Эх, кунĕ мĕн тери чипер!

Ирхи шавпа, ан тив, вăрантăр

Шур сăпкари ман печĕк хĕр.

Тӳпе кĕрлет. Вăранчĕ хĕрĕм,

Пуçларĕ кĕç сиккелеме.

Эп тытрăм та çӳле çеклерем

Ир тăнă пĕчĕк хĕрĕме.

Ак вăл пăхкалама пикенчĕ

Йĕри-тавра. Ун куçĕнче

Çуталчĕ таврари ӳкерчĕк

Сăнланчĕ пĕтĕм çут тĕнче.

Хăй кулса ячĕ пит хавассăн,

Пуканелле вылянă пек,

Çӳлти самолета курсассăн,

Малалла

Хитре хула мĕн пулнă Инстербург

Ик юханшыв пĕрлешнĕ вырăнта.

Паян мухтанмалли мĕнех ун пур —

Кирпĕч купи кăна унта-кунта.

Бомба тăкса та тупăран персе

Чул çуртсене чăл-пар ватса аркатнă.

Танксем кĕрлевлĕн çĕмĕрсе кĕрсен

Вăрçăн хăрушă сăнарне кăтартнă.

Таçта çӳлте балконлă картлашка,

Ача кӳми çилпе силленкелет.

Çурта кĕме ытлах эс ан васка.

Паян та вилĕм серепи кĕтет.

Çунать, йăсăрланать, йĕрет хула,

Пĕр самантрах пин çуллăхĕ çухалнă.

Тискер ефрейтор айăпне пула

Германи суд тенкелĕ çине ларнă.

Ăна каçармĕ Вунпĕрремĕш çар,

Балтиçум фрончĕ уяса хăвармĕ.

Пире кĕртсе ярсан хаяр вăрçа

Пĕр йĕксĕк те тараймĕ, хăтăлаймĕ.

Н.Заболоцкий майлă

Чуна кахаллăх ан хавшаттăр!

Кĕрĕк арки йăваличчен

Чун ĕçлесе вăйне кăтарттăр

Иртен каçчен, иртен каçчен.

Кăштах ăна эс лăнчă яр-ха,

Ĕçрен самантлăха хăтар —

Кĕпесĕр тăратса хăварĕ,

Çарран уттарчĕ юнашар.

Чура та вăл. Вăлах патша та.

Яш пек маттур, хĕр пек черчен.

Ĕçлетĕр вĕçĕм, ан хавшатăр

Иртен каçчен, иртен каçчен.

Юпа, 1997.

Нумай çӳретĕн — нумай куратăн, çул çинче тĕрлĕ çынна тĕл пулатăн, тепĕр чух инкеке те пырса лекетĕн.

Вăтăрмĕш çулсен пуçламăшĕнче эпĕ «Канаш» хаçат валли «Вĕсем çĕрле çӳреççĕ» ятлă кĕске çеç калав çырнăччĕ. Шухăшласа кăларнă япала мар, йăлтах пурнăçран илнĕ сюжет.

...Çамрăк хĕр Анна жнейкăпа колхоз тыррине вырать. Ирхи сулхăнра çăмăллăн юрласа пыракан машина сасартăк темĕнле юпа çине пырса тăрăнать те чарăнса ларать. «Мĕн амакĕ, — тĕлĕнет Анна. — Ку пусăра ним шалçи те пулмалла мар-çке!..» Çамрăк хĕр, ларкăч çинчен вăр-вар сиксе анса, юпа патне чупса пырать. Юпана çĕрле çапса хăварнă иккен. Чулпа е пуртăпа хытă çапнăран юпа чĕрпĕнсе кайнă. Чĕрпĕк хушшинче Анна темĕнле хут татăкĕ пуррине асăрхать. Çыру?! Кăранташпа кукăрткаласа çырнă саспаллисем тăрăх акă мĕн вуласа тухать Анна:

«Эпир кайрăмăр... Пирĕн пурнăç — каçа хирĕç, пирĕн çул — хĕвеланăçнелле... Эсир, юлакансем, çак юпаран та пулин такăнăр... Анчах кĕтсех тăрăр, эпир таврăнатпăр...»

Сӳ! тăвать çамрăк хĕр чĕри. Çыру айне никам та алă пусман. Анчах Анна сисет: хир варринчи çав тĕлсĕр юпана пĕр-пĕр тăшман çапса хăварнă. Çиллине чараймасăр, шăртне пусараймасăр.

Малалла

Юрий Жукова

Чăваш кăвăстине

Кунта пĕве çавра,

Сĕтел пĕве тавра.

Йăл-ял реххет-тирпей

Куçа-пуçа çаврать.

Кĕрекисем тулли,

Хăни-вĕрли — сумли.

Асăнмалли телей

Эпир кунта пулни.

Ташларăмăр пĕрле,

Юрларăмăр пĕрле.

Кунта чăваш кĕвви

Янрарĕ те пĕрре!

1997, çу, 23.

2-мĕш хутри ресторан

Алсу Ахатовăна, Тутарстан ачисен ертӳçине

Шурă чарлан Боофорта та нумай.

Чĕвĕл чĕкеç çеç сахал.

Çĕнĕ салам пек курнатăн мана,

Чĕвĕл чĕкеçĕм, эс халь.

Атăл чĕкеçĕ,

Чĕвĕл чĕкеç,

Мĕн хыпарпа эс вĕçетĕн?

Савнă чĕкеçĕм, Чĕвĕл чĕкеç,

Кам телейне эс виçетĕн?

Ирĕк чĕкеçĕн пур çиçĕм-хăват,

Пур унăн капăр тасалăх.

Ĕмĕр упрантăр сан ырă сăвап

Атăл шывне асăнмалăх.

Атăл чĕкеçĕ, чĕвĕл чĕкеç,

Мĕн хыпарпа эс вĕçетĕн?

Савнă чĕкеçĕм, чĕвĕл чĕкеç,

Кам телейне эс виçетĕн?

1997, çу, 23.

«Полис еви»

Тураy Язган ăсчаха, тĕрĕк вакăхĕн ертӳçине

Никам та ман тăвансенчен

Ăстампуяа килсе курман...

Ларатăп та пинре пĕччен,

Йĕри-тавра пăхса темччен

Куратăп пек — утать тăван

Аслă хула урамĕнче...

Никам та ман тăвансенчен

Босфор шывне ишсе курман...

Тăхта-тăхта тем каличчен,

Шутла-ха сĕрĕм тивиччен —

Асту, иртни асран кайман

Пин-пин çулсен ытамĕнче...

Пулнах-тăр ман тăвансенчен

Пĕри çар пуçĕ е султан...

Ахальтен мар тип çĕр çинче

Ик аслă тинĕс пырĕнче

Антарнă кимĕ-карапа

Чăваш манман-ха халиччен.

Авал чăваш тăвансенчен

Нимле ĕçре ӳксе юлман...

Çĕн чĕрĕлӳ малашĕнче

Тепре чăмăртанма чĕнсе

Вĕри чĕреллĕ бей Туран

Каларĕ несĕлсем çинчен...

Асилтĕм: хумпа хум çапсан та

Чăваш карапĕсем путман-ха!

1997, çу, 22

Вĕрентӳçĕсен хăнакиле.

Кун вĕçленет.

Ывăннине туятăп.

Каллех савăнаймарăм ĕçлесе.

Ура хытсан пулăшаймасть туя та,

Йăванăп — тăратаймĕç çĕклесе.

Ытла та шелсĕр Паркинсон асапĕ.

Силлет, силлет, пĕр вĕçĕм чĕтретет.

Тепĕр чухне йĕрес килет ача пек,

Нушаланса кун хыççăн кун иртет...

1.

Елена Ильинична Орлова çĕрĕпех çаврăнкаласа выртрĕ, тарăн та тутлă ыйхăпа çывăрса каяймарĕ.

Август пуçламăшĕ. Çывăракан пӳлĕмĕн икĕ чӳречи яр уçă пулсан та сывлама сывлăш çитмест. Кашни каçах пахчари шăпчăксем юрланине итлесе выртсах çывăрса каяканччĕ-ха вăл. Паян тем пулчĕ, çăтмах кайăкĕсен юрри-кĕвви те чун-чĕрине пусармарĕ, çывăрса кайма кансĕрлерĕ тесен те тĕрĕс пулĕ.

Мĕнле кăна шухăшсем пырса кĕмеççĕ-ши унăн пуçне: вăхăтсăр çĕре кĕнĕ мăшăрĕ чĕрĕ çын пекех куç умĕнчен каймасть, виçĕ çул каялла ял кӳллинче путса вилнĕ вуникĕ çулхи ывăлĕ ун çумне тĕршĕннĕ пек туйăнать, пединститутра пĕрле вĕреннĕ юлташĕсем пĕрле пуçтарăннă пек...

Вунпилĕк çул пĕр пĕччен пурăнать Елена Ильинична. Мăшăрĕпе вăл çулталăк та пурăнаймарĕ. Михаил автокатастрофăна çакланчĕ.

Виçĕ уйăхран Андрей çуралчĕ. Вăл атте мĕн иккенне пĕлмесĕрах, хăй те атте пулаймасăрах шывра путса вилчĕ.

Çук, Андрей хăйне хăй тăлăх ача вырăнне хурса пурăнман. Унăн юратнă амăшĕ пулнă. Елена Ильинична пĕртен-пĕр тĕпренчĕкне аттеллĕ ачасенчен катăк ан пултăр тесе чунне парса ӳстерчĕ. Апла пулин те арçын ачана ашшĕ кирлех çав, мĕнле пулсан та арçын юнĕ юхать арçын ачара.

Малалла