Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Валашка Улюшне тахçантанпах курманччĕ. Ытти çулсенче вăл лавккана анатчĕ, пушарнăйсен çуртне юмах çаптарма çӳретчĕ. Ватăлчĕ пулĕ, ун пек чухне çурт умне тухса ларасси те çăмăл мар вĕт. Çулталăкра пĕрре Çимĕке пыратчĕ. Юлашки хут çавăн чухне курнă-тăр эпĕ ăна.

Пĕлтĕр тăван яла канма кайрăм та шутсăр тĕлĕнмелле хыпар илтрĕм. Улюш тете Пухтел вăрманĕнчи пысăк уçланкăра çурт лартнă иккен. Çакна ниепле те ĕненес килмерĕ. Ватлăхра сĕм вăрманта пурăнма çăмăл-им? Шӳтлеме, шăхвăртса калаçма юратать те, тен, тăванĕсем патне вăхăтлăха кӳршĕ яла тухса кайнă вăл?

Кучченеç пекки илтĕм те Пухтел вăрманĕ еннелле лăпсăртатрăм... Хăвăртрах (Улюш тетепе курса капаçас килет. Тен, пӳрт умĕнче пĕччен тунсăхласа ларать, тен, чирлесе ӳкнĕ те — кăмака çинчен те анаймасть апăрша. Хăрах хăлхапа илтнĕ тăрăх, çут тĕнчере çывăх тăванĕсем те юлман унăн...

Вăрман уçланкине çывхарсан илемлĕ кĕвĕ янăранине илтех кайрăм. Улюш тете «керменĕнчен» инçех мар çăмăл машина ларать.

Ак хайхи: вăл пĕччен мар иккен. Ик аллипе хăлаçлансах пĕр арçынпа тем çинчен сăмахлать. Лешĕ унăн сăмахĕсене хут çине çырса пырать. Çак хăна нумай тăмарĕ, пĕчĕк кĕнекине кĕсйине чикрĕ те çăмăл машинăна кĕрсе ларчĕ, унтан район центрĕ еннелле вĕçтерчĕ. Тинех акă Улюш тетепе чун уçса калаçма май килчĕ. Тӳрех калам: эпĕ вăл япăхсах кайнă пулĕ тенĕччĕ, ара, пĕччен çын пурнăçĕ çăмăл-им? Çитменнине — вăрманта кун кунлаканăн. Çакăн пирки хăюлăх çитерсех ыйтрăм.

Малалла

Сана курсан

пăлханчĕ тем ăшра.

Тен, вăл ăшра та мар,

тен, кăшт аялараххăн.

Пĕлесчĕ ман,

мĕн-ма вăл вăхăтра

Эп пит ясар,

çурхи така хăраххăн.

Санпа выртсан

кисренчĕ тем чунра

Тен, юрату тени,

тен, сăнунтан шиклентĕм.

Пĕлесчĕ ман,

мĕн-ма вăл вăхăтра

Савни! Савни! тесех

ăшра йĕклентĕм.

Куçне илмесĕр ман çине

Анне пăхать кив рамкăран.

«Ачам, — тет пек, —

Хура-шурне

Эп курнă, тӳснĕ тем таран».

Ахальтен мар ĕç лашипе

Танлаштаратăп аннене.

Кăкри умне тивĕçлипе

Вăл çакнă вăрçă медальне,

Анне сăнне

Тĕнче умне

Лартас килет Хĕвел çумне.

Таврара çурхи тĕнче шăрши.

Сирнĕ пур чĕрчун хĕл ыйхине.

Сăмсине тĕк йăтнă та çерçи

Йышăнасшăн шăнкăрч вĕллине.

Капăрланĕ сад çу кунĕнче:

Йывăçсен тăртаннă папкисем.

Хĕвел ӳкнĕ аслăк хыçĕнче

Сӳс тĕвеççĕ вăрăм тунасем.

Ытарма çук çакăнти илем:

Утма çул анать шыв хĕррине.

Шур чăлхаллă ешĕл хурăнсем

Ушкăн хĕр пек тухнă ял вĕçне.

Çакăнта эп ӳснĕ пĕчĕкрен,

Çакăнтах ирттерĕп ĕмĕре.

Аттесем таптанă çĕрсенчен

Лайăххи пулсан та тĕнчере...

Сăрт çамкисем тĕл-тĕл хура,

Кунран кунах кĕске çĕр.

Тухсам, савниçĕм, ан хăра —

Тулта шăнтмарĕ кĕçĕр.

Чĕлхе çинче калас сăмах.

Илтсен — телейĕр вĕçсĕр.

Сисетĕн-и: пĕр саншăнах

Тулта шăнтмарĕ кĕçĕр?

Вăтăр çул каялла, хĕсметре тăнă вăхăтра, Хветура аппаран çыру илтĕм. «Отпуска килсен пирĕн пата кĕрсе тухма вăхăт туп-ха, — тет. — Аçӳ-аннӳне курманни те виçĕ-тăватă çул çитет. Питĕ пуплес килет. Тăвансем вĕт эпир».

Ай, вăхăт шăвать. Хветура аппана курманни, чăнах та, çĕр çул та пулĕ. Çырура тăвансем çинчен тĕплĕн пĕлтерет. Асанне вунултă ывăлпа пĕр хĕр çуратнă. Кукамайăн та ратни питĕ йышлă. Ăçтан пĕлсе çитерĕн пурне те. Хветура аппа пурне те астăвать, паллать. Кам ăçта ĕçлет, мĕнле хваттер илнĕ, ачи-пăчи мĕнле пурăнать — ним те пытарай-мăн Хветура аппаран. Хăйĕн çемйи çинчен те манса хăварман.

«Эпир чиперех пурăнатпăр. Çĕнĕ хваттер илтĕмĕр. Питĕ хăтлă! Ай-яй, ваçка, ĕлĕкхипе танлаштарсан пурнăç халĕ пыл та çу. Стенка текенни ялтăртатса кăна ларать, кавирсем, телевизор та тĕрлĕ тĕспе кăтартаканни. Мĕн тери ырлăх. Эп сана вăрттăн çакна та каласшăн: мана, карчăка, ваннăй çăтмахри пекех туйăнать. Ыраш пăтри пек шăмпăлтатса анчах вырт. Мунча çинчен те манма пуçларăм. Санпа пĕрле шкула чупнă Лёнькка ывăлăм пысăк пуçлăх. Халĕ кăна арăмĕпе курортран килчĕç. Мана валли тутăр туяннă. Тутри вара — чĕнтĕрлĕ, эрешлĕ. Ай, хитре-çке. Павлово-Посадра тĕртеççĕ ун пеккисене. Ку хула ĕлĕкех тутăр тĕртсе чапа тухнă...»

Малалла

Савни, эс манăн пулмасассăн

Кăнтмах тивет ĕнтĕ сана.

Ахаль мантан хăтăлаймастăн —

Çук тейĕн — кайăн çырмана!

Савниçĕм, сассуна илтсессĕн

Арçури пек çухрас килет.

Эс ман умран утса иртсессĕн

Чĕрем кăлттин-кăлттин сикет.

Чун-чĕререн сана саватăп.

Эс маншăн чăн вĕре çĕлен.

Тек сан патна эп ăнтăлатăп,

Типсех пыратăп майĕпен.

Эп çав-çавах сана тытатăп,

Хупса лартатăп мунчана,

Тур пур, аван пăхса усратăп —

Эп юрататăп-çке сана!

Кай еннелле пĕлĕт шуса кайрĕ

Каскăн çил хӳтерсе пынă май.

Ман та унăн хыççăн каяс мар-и?

Анчах куçунта вулап: Ан кай!

Анаталла кимĕ юхса кайрĕ

Кăпăклă хумсем вылятнă май.

Унпа ярăнайса каяс мар-и?

Анчах куçунта вулап: Ан кай!

Инçете тăванăм тухса кайрĕ.

Каяс умĕн йыхăрчĕ: Каяр!

Ман та ăраскалăм ютра мар-и?

Анчах куçунта вулатăп: Мар!

01.06.1996. Мускав

Килсе ӳкмен çавра çилпе,

Ӳстернĕ çын чун-чĕререн.

Çтаппан йăмри! Çак клемепе

Кунта ларать мĕн ĕлĕкрен.

Юратнă вăл ку уй-хире,—

Ун вырăнĕ — çул хĕрринче.

Кашни пĕлет

Çут тĕнчере

Çтаппан чăваш пурăннине.

Хуллен кашларĕ ват йăмра —

Салху та тунсăх ман чунра.

Госпитале мана хураççĕ.

Кăшт вăй илсессĕн, эрнерен

Эп куртăм: ман çине хура çын

Салхуллăн пăхрĕ тĕкĕртен.

Сухал шăтман янахĕ вăрăм,

Сăн-пичĕ шухăшлă, ырхан.

Эх, вăрçă-вăрçă — путсĕр вăрă —

Куçра пĕр хĕм те хăварман.

Таканлă йывăр атăпа

Тустарнă ĕмĕт кăварне.

Тан шывĕ пек куççуль тапать

Хаваслă кулă вырăнне.

Сывалнисем ир тăрсанах

Пакун çĕлеççĕ, шав та кулă.

Полка çитмелĕх, виçĕ кунлăх,

Пайларĕ çăкăр старшина.

Юлатăп халĕ те, ыран та.

Пăшал тытаймăп ӳлĕмрен.

...Сестра çывратрĕ, хам вăрантăм

Ирпе эп тепĕр пӳлĕмре.

Кунта шăпланнă темшĕн пурте,

Выртаççĕ хускалми, тăпах.

Апат тесен, пăхаççĕ тӳртĕн,

Ыйтаççĕ шыв, хаяр табак,

Мана çак шăплăх шиклентерчĕ.

Сасартăк туйăнчĕ темме

Çĕршывăн пур инкекĕ-терчĕ.

Капланнă пек пĕр пӳлĕме.

Кунта мăн хуйхă каснă алăк,

Туллин валеçнĕ хура-шур:

Хăрах ура, пĕр мăшăр алă

Ик-виç çынна...

Тата мĕн пур?

Ăнлантăм эп: пур пек хаш сывлăш

Малалла