Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Мĕншĕн эпĕ

Çутă уйăх мар-ши?

Çутă уйăх пулнă пулсанах

Кантăк витĕр яланах

Хурал тăрăттăм сана

Кашни çĕр, кашни каç,

Куç хупмасăр пач!

Мĕншĕн эпĕ

Сарă шăпчăк мар-ши?

Сарă шăпчăк пулнă пулсанах

Савăнтарăттăм сана

Ирĕн-каçăн, яланах

Ырă юррăмсемпеле,

Çепĕç сăввăмсемпеле.

Мĕншĕн эпĕ

Ылтăн ăсти мар-ши?

Ылтăн ăсти пулнă пулсанах

Парне кӳрĕттĕм сана,

Ылтăн хутпа чĕркесе

Хамăн шухă чĕреме

Вут пек вĕреме!

Мĕншĕн эпĕ

Шурă акăш мар-ши?

Шурă акăш пулнă пулсанах

Илсе кайăттăм сана,

Çунатсем çине лартса,

Инçенех, инçенех,

Мелĕм çитсенех...

Çĕртме уйăхĕ. Ăшă çумăрсем хыççăн хĕвеллĕ кунсем пуçланчĕç. Курăк-çарансем сип-симĕс. Сывлăш уçă, тултан кĕрес те килмест. Пĕр ирхине кукамай пире, Петюкпа иксĕмĕре, тĕке-тĕкех вăратрĕ:

— Ну, калăр, камăн çырла çиес килет?

— Манăн! — хăпăл-хапăл сиксе тăчĕ çывăрма юратакан шăллăм. — Ăçта?

— Мĕн ăçта? — кулкалать кукамай.

— Мĕн пултăр, çырла ара! — Ху каларăн вĕт-ха, — ыйхăллă куçне-пуçне сĕркелерĕ Петюк.

— Çырлан, Петюк тусăм, ури кĕске. Çитеймест вăл кунта хăй тĕллĕн, пирĕн хамăрăн каймалла ун патне, — çемçен, йăвашшăн ăнлантарчĕ кукамай. — Ну, кам манпа вăрмана пырать?

— Эпĕ! — терĕм те васкасах пуçтарăнма тытăнтăм.

— Эс тата... пирĕнпе пырасшăн мар-им, Петюк? — ыйтрĕ кукамай каркаланса тăракан шăллăмран. — Ху тин кăна: «Çырла çиес килет», — терĕн-иç?

— Ман вар ыратать, — хырăмне сăтăркаларĕ Петюк.

— Апла пулсан картишĕнчех çӳре-ха эс паян, чăх чĕпписене курак-çăханран сыхла.

— Çук, ытлашшиех ыратмасть, кукамай, кĕçех иртсе каять, — кĕпи-йĕмне шырама пуçларĕ шăллăм.

— Апла тăк, айта, эпир хирĕç мар, — чеен куç хĕсрĕ мана кукамай.

Малалла

Уйăх çутă, пит те çутă...

Анчах уйăх çутине

Тапхăр-тапхăр хупăрлаççĕ

Хура пĕлĕтлĕ каçсем.

Хĕвел çутă, пит те çутă...

Анчах унăн çутине

Ушкăн-ушкăн хупăрлаççĕ

Салху йывăр пĕлĕтсем.

Уйăхран та, хĕвелтен те

Маншăн эсĕ çутăрах,

Ма тесессĕн йăлкăшатăн

Чĕремре эс яланах.

Сулахаййăн-сылтăммăн

Уйăх куç хупать...

Çывăр, пепкем-ылтăнăм,

Лăпкă ыйхупа!

Каçĕ килчĕ канăçлăн

Питĕ инçерен.

Эс, пепкеçĕм, савнăçлăн,

Çитĕн кунсерен.

Уйăх пăхрĕ вăрттăн çеç

Нӳрĕ çĕр çине.

Çăлтăр ӳкрĕ, вăркăнчĕ

Кӳлĕ хĕррине.

Вăл çăлтăра илĕп эп,

Илĕп пӳ çитсен.

Хĕве чиксе килĕп эп

Уйăх сисиччен.

Пĕкечерен çакăпăр

Çавă çăлтăра.

Пепкеме çутаттăр вăл

Йăлтăр-ялтăрах.

Тяппупала тяп! ту эс, —

Савăнтăр аннӳ.

Çăлтăр ӳкĕ, тяк тăвĕ,

Эс кăна ан ӳк.

Çывăр, чĕппĕм-ылттăнăм,

Канлĕ ыйхупа.

Сулахаййăн-сылтăммăн

Уйăх куç хупать...

Йĕри-тавра сап-сарă çулçă,

Çаралнă пахчари палан.

Парка çĕкленнĕ ешĕл уçăм

Хир илемне кӳрет паян.

Ялта, шух çил силленĕ майăн,

Юрлать тин карнă пăралук:

Уяв тĕлне çуталĕ чаплăн

Мĕнпур кил-çурт, правлени, клуб.

Урамсемпе утса иртен те,

Туй шавĕ илтĕнсе каять...

Ял ӳснĕ май кĕрхи илем те

Çулсеренех ӳссе пырать.

Инçетрен, тĕтреллĕ Карпатран,

Ашшĕ килнĕ хăй тăван ялне.

Станцие вăл çитнĕ каç пулсан,

Лав кĕтмен, васканă кил енне.

Трактор шунă вĕтлĕх патĕнче,

Йăлтăр пĕчĕк çутă вылятса.

Çар çыннийĕн чунĕ-чĕринче

Ăшă туйăм килнĕ хăпарса.

— Хăш бригада? Кам-ши тракторист?

Манăн çывăх юлташсем мар-ши? —

Шухăшланă утнă май танкист,

Чарăннă вăл пĕр самант хушши.

Тӳсеймесĕр чупнă çар çынни,

Пусă урлă трактор патнелле.

Янăранă уççăн кăшкăрни:

— Эй, кăшт чар-ха! Пурнăçсем мĕнле?

Ыталанă ашшĕ ывăлне

Хăй çӳретнĕ трактор умĕнче.

Курнă касă тарăн иккенне.

Куççулли çуталнă куçсенче.

Пирĕн пахчара эп астăвассах лаштра хурăн ӳсет. Тахçанах ватăлнă вăл, кушăрка хупписем те кукамай пичĕ пекех чĕркеленсе пĕтнĕ, хăй вара пурпĕрех илемлĕ, илĕртӳллĕ. Уйрăмах çуркуннепе капăр. Сип-симĕс çулçисем вăййа тухма хатĕрленнĕ аппа мăйĕнчи кĕмĕл тенкĕсем евĕр йăлтăртатса кăна тăраççĕ, пĕр-пĕрин çумне сĕртĕнсе хăйсен чĕлхипе ачашшăн пăшăлтатаççĕ.

— Кур-ха, Çеруш, кур, çулçăсем алă çупаççĕ! — тет кукамай.

— Юптар ытларах! — кулатăп эпĕ. — Вĕсен алă çук.

— Айван-ха эс, мăнукăм, — пуçран лăпкать кукамай. Пĕлессӳ килет тĕк, йывăçсен ал-ура кăна мар, çунат та пур. Кĕркунне çиттĕр-ха акă — кăтартап сана çулçăсем мĕнлерех вĕçсе ярăннине, çĕр çуммипе чăшăлтатса чупнине.

— Пирĕн хурăнăн та алă пур-и? — ыйтатăп кăсăкланса (тем те пĕлет кукамай: калама тытăнсан çăвара карсах итлетĕп ăна).

— Пулмасăр! Ав, пуçа перĕнеслех усăннă.

— Хе! — кулатăп эпĕ. — Туратсем!

— Пирĕншĕн — турат, хурăншăн — алă, — хăйĕннех перет кукамай. — Вĕсемпе йывăçсем пире шăрăхпа çил-çумăртан хӳтĕлеççĕ, пушартан сыхлаççĕ.

— Епле — сыхлаççĕ?

— Çаплах, чип-чиперех!

Малалла

Ман тăван кĕтесри

Çутçанталăк тĕрри —

Сарлака, анлă Сурăм вăрманĕ!

Сан илемлĕ сăнна,

Сан таса сывлăшна

Кам-ха тытмĕ асра? Кам-ха манĕ?

Тăхăнсан ешĕл тум,

Ывăтсан кăтра хум

Атте сачĕ пекех туйăнаттăн.

Ырлăх-сывлăх сĕнсе,

Илĕртӳллĕн чĕнсе

Хăв патна мана кăчăк туртаттăн.

Çеçкеленнĕ вăрман,

Эс мана ачаран

Анне пек юратса çупăрлаттăн.

Чĕвĕлти сасăпа,

Чи ачаш туйăмпа

Чунăма йăпатса калаçаттăн.

Ман тăван кĕтесри

Çутçанталăк тĕрри —

Сарлака, анлă Сурăм вăрманĕ!

Сан илемлĕ сăну,

Сан таса сывлăшу

Асăмра ĕмĕр-ĕмĕр упранĕ.

Пуçа килнĕ

сулмаклă пĕр шухăш ĕречĕ

Чарăнать «нестинарка» сăмах тĕлĕнче.

«Чăвашла янрамасть», — теприсем хирĕçлеччĕр.

Касас çук чĕрери шухăша варринчен.

Çемçерех вăл,

сопрано пек мар манăн сасă.

Пушă чунлă ансамбль куллийĕ те мар.

Пĕр килет,

пĕр тарать,

вылянать вăл хавассăн

Сăмахпа тĕллесе тытмалли çĕн сăнар.

Малаллах туртăнасшăн

кунçулăн тĕп енĕ,

Кĕрешме çын телейĕшĕн, миршĕн чĕнет.

Ман аттен ăрăвне

хĕрхенмесĕр силленĕ

Концлагерьсен токĕ мана та силлет.

Пĕлместĕп,

кама эп кӳретĕп-ши усă,

Вылятмастăп хампа тĕнче курнă ăса.

Тĕллеве йенерлесшĕн

алтатăп çĕн пусă,

Сăмахсем кăларап шухăшпа ăвăсса.

Тĕрĕсмарлăх сăна

пĕр хутчен мар хĕретĕ,

Малалла

Атьăр, летчик пулар-и,

Хĕвел патне вĕçер-и?

Унăн ылтăн укине

Пĕрчĕн-пĕрчĕн суйлар-и?

Атьăр, летчик пулар-и,

Уйăх патне вĕçер-и?

Унăн çутă сăн-питне

Пĕр чуптуса илер-и!

Атьăр, летчик пулар-и,

Çăлтăр патне вĕçер-и?

Савнă сарă хĕрсене

Çăлтăр мăя пиллер-и!

Атьăр, летчик пулар-и,

Çĕр тавралла вĕçер-и?

Хамăр çĕршыв хăватне

Тĕнче умне çĕклер-и!